The Principle of Obedience in Orthodoxy — Exceptions and Limits (EN-GR)

ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΜΕΤΑΦΡΑΣΗ ΑΚΟΛΟΥΘΕΙ

By Nick Stamatakis

For many days, I have been trying to find the right answers to the above subject.  Why? Because we are coming at “a fork in the road”… In the next two months, Pat. Bartholomew will be visiting Mt. Athos with a single purpose in his heretic mind: To demand “obedience”, so that his plans for “Union” with the Catholics and his other “pan-religion” philosophies proceed.  Everyone knows that any such plans will be impossible as long as Athos stands tall as a defender of the Faith. Then, in September, he will visit the United States to receive one more undeserved award and to push similar issues.  Again, he will demand “obedience” to the head of the Church.  What is obedience?

Obedience is one of the basic principles of Orthodox spirituality, particularly monasticism, and Christian life in general. However, obedience is not blind. It is always “in Christ,” i.e., it can never be contrary to God’s will, truth, or the individual’s freedom.

There is no better example of obedience and disobedience than the one offered by the AB of Albania, Anastasios, of blessed memory.  In 1991, the then newly-elected Pat. Bartholomew asked him to go to Albania (at the time, he was serving the Mission in Africa), and he duly showed “obedience to the will of the Church”, as he said. “I will be going to the Africa of Europe”, he noted. In parentheses, I am not convinced that Pat. Bartholomew did not have hidden motives: If Anastasios were ever elected at any Metropolis of Greece, he would overshadow Bartholomew so much that he would make him look even less worthy than he truly is.  If you have any doubts about my thoughts, consider how Bartholomew declared war against the most beloved Archbishop Greece ever had, AB Christodoulos. Or consider how Met. Nikolaos of Mesogaias overshadows everyone in World Orthodoxy today with his charisma. However, in recent years, when Batholomew followed his abysmally fallacious path in granting the Ukrainian autocephaly, Anastasios wrote two letters that will forever remain in Orthodox history as bright examples of disobedience. Faced with the documented disobedience (and the theological/political defeat) reflected in Anastasios’ letters, Batholomew asked his minions in the press – including some notable “theologians” in our community – to start “throwing mud” at him and they did in the most despicable way. Helleniscope and the overwhelming majority of Orthodox faithful and hierarchy’s globally supported him.

Limits and Exceptions to Obedience in Orthodoxy

Obedience has limits that collide with divine truth, Orthodox faith, or human dignity. Obedience is a path to salvation and never a goal in itself, and obedience must always be in the service of Christ‘s truth.

1. When obedience conflicts with God’s will

 Biblical Reference: “We must follow God and not men.” — Acts 5:29 The Apostles did not obey when they were commanded not to preach in the name of Jesus. Obedience and trust in God, therefore, take precedence over any human-derived authority.

St. John Chrysostom: “If you are commanded to do something against God, it is not obedience but disobedience to do so.” (PG 63, 181) Therefore, whenever an order violates divine law, to obey is not to comply, but to sin.

2. If the superior (e.g., bishop, spiritual father) is a heretic.
Biblical Reference: “If anyone is preaching to you a gospel contrary to what you received, let him be accursed.” — Galatians 1:9 Despite the fact that an angel is preaching another gospel, he is anathema, so we do not engage in false doctrine.

St. Maximus the Confessor: “One must obey God and not the self–proclaimed leaders when they are contrary to the commandments of God.” (PG 90, 141C)St. Theodore the Studite (on obedience to heretics): “Even if an angel from heaven were to speak falsely, do not listen to him; much less if it is a man.” (PG 99, 1321)  Obedience is not due when the order comes from heretical or schismatical authority, although such authorities bear high ecclesiastical rank.

3. When obedience entails spiritual, psychological, or physical abuse

St. Paisios of Mount Athos: “Obedience is not slavery. If the thing you are being taught is irrational, hurtful, or soul-destroying, speak out with discretion. It is not a sin to have a voice.” Obedience should never be used to excuse abuse of authority or manipulation. Healthy spiritual fatherhood is rooted in love and liberty, not in domination.

4. When blind obedience is required without discrimination

St. Isaac the Syrian “Never follow when your conscience loudly protests that this is irrational, illegal, or injurious.” Orthodox tradition does not admit blind obedience. Discernment (διάκρισις) is always demanded. 

5. When spiritual fatherhood is authoritarian or deformed.

St. Symeon the New Theologian “The spiritual father is not the master of the soul, but a fellow-worker for its salvation. The spiritual father does not own or control the soul of the person under his charge. If he demands extreme restrictions, interferes in interpersonal relationships, or governs by threat, then obedience has been perverted.”

Finally, in Orthodoxy obedience is a spiritual exercise meant to heal the ego through humility, while discernment is necessary to protect the integrity of the Church. These two principles are not contradictory but complementary: obedience is personal and voluntary, whereas discernment—such as when saying “Axios” or “Anaxios”—is a communal responsibility based on observable virtue. True obedience always requires discernment; blind submission can lead to error. Thus, spiritual maturity involves balancing humility with responsible judgment.

May 17, 2025, n.stamatakis@aol.com   www.helleniscope.com

TO SUPPORT HELLENISCOPE OR BECOME A SUBSCRIBER, LINK HERE!!

==========================

Η Αρχή της Υπακοής στην Ορθοδοξία — Εξαιρέσεις και Όρια

Του Νικου Σταματάκη

Εδώ και πολλές μέρες προσπαθώ να βρω τις σωστές απαντήσεις στο παραπάνω θέμα. Γιατί; Επειδή ερχόμαστε σε μια κρίσιμη καμπή… Στους επόμενους δύο μήνες ο Πατ. Βαρθολομαίος θα επισκεφθεί το Άγιο Όρος με έναν και μόνο σκοπό στο αιρετικό του μυαλό: Να απαιτήσει «υπακοή», ώστε να προχωρήσουν τα σχέδιά του για «Ένωση» με τους Καθολικούς και τις άλλες «πανθρησκειακές» φιλοσοφίες του. Όλοι γνωρίζουν ότι οποιαδήποτε τέτοια σχέδια θα είναι αδύνατα όσο ο Άθως στέκεται ψηλά ως υπερασπιστής της Πίστεως. Στη συνέχεια, τον Σεπτέμβριο, θα επισκεφθεί τις Ηνωμένες Πολιτείες για να λάβει ένα ακόμη άδικο βραβείο και να προωθήσει παρόμοια θέματα. Και πάλι θα απαιτήσει «υπακοή» στον επικεφαλής της Εκκλησίας. Τι είναι η υπακοή;

Η υπακοή είναι μία από τις βασικές αρχές της Ορθόδοξης πνευματικότητας, ιδιαίτερα του μοναχισμού και της χριστιανικής ζωής γενικότερα. Ωστόσο, η υπακοή δεν είναι τυφλή. Είναι πάντα «εν Χριστώ», δηλαδή, δεν μπορεί ποτέ να είναι αντίθετη με το θέλημα του Θεού, την αλήθεια ή την ελευθερία του ατόμου.

Δεν υπάρχει καλύτερο παράδειγμα υπακοής και ανυπακοής από αυτό που προσέφερε ο μακαριστός Αρχ. Αλβανίας Αναστάσιος. Το 1991 ο νεοεκλεγείς τότε Πατ. Βαρθολομαίος του ζήτησε να πάει στην Αλβανία (την εποχή εκείνη υπηρετούσε στην Ιεραποστολή στην Αφρική). Εκείνος δειξε ειλικρινά  «υπακοή στο θέλημα της Εκκλησίας», όπως είπε. «Θα πάω στην Αφρική της Ευρώπης», σημείωσε. Σε παρένθεση, δεν είμαι πεπεισμένος ότι ο Πατ. Βαρθολομαίος δεν είχε κάποια κρυφά κίνητρα: Αν ο Αναστάσιος τυχόν εκλεγόταν σε κ’αποια Μητρόπολη της Ελλάδας, θα επισκίαζε τον Βαρθολομαίο τόσο πολύ που θα τον έκανε να φαίνεται ακόμη πιο ανάξιος από ό,τι πραγματικά είναι. Αν έχετε αμφιβολίες για τις σκέψεις μου, σκεφτείτε πώς ο Βαρθολομαίος κήρυξε τον πόλεμο στον πιο λαοφίλητο Αρχιεπίσκοπο που είχε ποτέ η Ελλάδα, τον Αρχ. Χριστόδουλο. Ή σκεφτείτε πώς ο Μεσογαίας Νικόλαος σήμερα επισκιάζει τους περισσότερους στην Παγκόσμια Ορθοδοξία σήμερα με το χάρισμά του. Όμως τα τελευταία χρόνια, όταν ο Βαρθολομαίος ακολούθησε την απίστευτα εσφαλμένη πορεία του για την παραχώρηση της ουκρανικής αυτοκεφαλίας, ο Αναστάσιος έγραψε δύο επιστολές που θα μείνουν για πάντα στην Ορθόδοξη ιστορία ως φωτεινά παραδείγματα ανυπακοής. Αντιμέτωπος με την τεκμηριωμένη ανυπακοή (και τη θεολογική/πολιτική ήττα) που αντικατοπτρίζεται στις επιστολές του Αναστασίου, ο Βαθολομαίος ζήτησε από τα τσιράκια του στον Τύπο – συμπεριλαμβανομένων ορισμένων αξιόλογων «θεολόγων» της κοινότητάς μας – να αρχίσουν να του «ρίχνουν λάσπη» και το έκαναν με τον πιο ποταπό τρόπο. Η Helleniscope και η συντριπτική πλειοψηφία παγκοσμίως τον στήριξαν.

Όρια και εξαιρέσεις της υπακοής στην Ορθοδοξία

Η υπακοή έχει όρια που συγκρούονται με τη θεϊκή αλήθεια, την Ορθόδοξη πίστη ή την ανθρώπινη αξιοπρέπεια. Η υπακοή είναι ένας δρόμος προς τη σωτηρία και ποτέ δεν είναι στόχος από μόνη της και η υπακοή πρέπει πάντα να βρίσκεται στην υπηρεσία της αλήθειας του Χριστού.

1. Όταν η υπακοή έρχεται σε σύγκρουση με το θέλημα του Θεού

Βιβλική αναφορά: «Πειθαρχείν δει Θεῷ μάλλον ἢ ἀνθρώποις» (Πράξεις 5:29)  Οι Απόστολοι δεν υπάκουσαν όταν τους δόθηκε εντολή  να μην κηρύξουν στο όνομα του Ιησού. Ως εκ τούτου, η υπακοή και               στον Θεό έχουν  προτεραιότητα    οποιασδήποτε εξουσίας που προέρχεται από τον άνθρωπο.

Αγ. Ιωάννης ο Χρυσόστομος: “Εαν διαταχθείτε να πράξετε κάτι εναντίον του Θεού τότε είναι ανυπακοή και όχι υπακοή εάν το πράξετε. (PG 63, 181)

2. Εάν ο ανώτερος (π.χ. επίσκοπος, πνευματικός πατέρας) είναι αιρετικός.

Βιβλική αναφορά: «Εάν κάποιος σας κηρύττει ένα ευαγγέλιο αντίθετο από αυτό που λάβατε, ας είναι καταραμένος». — Γαλάτας 1:9 Παρά το το γεγονός ότι ένας άγγελος κηρύττει άλλο ευαγγέλιο, είναι αναθεματισμένος, άρα δεν εμπλέκουμε  σε ψευδείς διδαχές.

Άγιος Μάξιμος ο Ομολογητής: «Τῷ Θεῷ πειθαρχεῖν χρη, καὶ μὴ τοῖς κατ᾽ ἔθος λεγομένοις ἄρχουσιν, ὅταν ταῖς τοῦ Θεοῦ ἐντολαῖς ἐναντιολογῶσι.» (PG 90, 141C). Δηλ. πρέπει να υπακούμε στον Θεό, όχι σε αρχές ή ηγέτες που αντιστρατεύονται το θέλημά Του.

Αγιος Θεόδωρος ο Στουδίτης (για υπακοή σε αιρετικούς): «Καὶ ἐὰν ἄγγελος ἐξ οὐρανοῦ λέγῃ μὴ ὀρθῶς, μὴ πιστεύσῃς· πόσῳ μᾶλλον ἄνθρωπος.» (PG 99, 1321).

3. Όταν η υπακοή συνεπάγεται πνευματική, ψυχολογική ή σωματική κακοποίηση

Άγιος Παΐσιος Αγιορείτης: “Η υπακοή δεν είναι σκλαβιά. Εάν αυτό που σας διδάσκουν είναι παράλογο, βλαβερό ή ψυχοφθόρο, μιλήστε με διακριτικότητα. Δεν είναι αμαρτία να έχετε φωνή.” Η υπακοή δεν πρέπει ποτέ να χρησιμοποιείται για να δικαιολογήσει την κατάχρηση εξουσίας ή τη χειραγώγηση.Η υγιής πνευματική πατρότητα έχει τις ρίζες της στην αγάπη και την ελευθερία, όχι στην κυριαρχία.

4. Όταν απαιτείται τυφλή υπακοή χωρίς διακρίσεις

Άγιος Ισαάκ ο Σύρος: “Ποτέ μην ακολουθείς όταν η συνείδησή σου διαμαρτύρεται δυνατά ότι αυτό είναι παράλογο, παράνομο ή βλαβερό.”Η Ορθόδοξη παράδοση δεν παραδέχεται τυφλή υπακοή. Η διάκριση πάντα απαιτείται.”

5. Όταν η πνευματική πατρότητα είναι αυταρχική ή παραμορφωμένη.

Άγιος Συμεών ο Νέος Θεολόγος: “Ο πνευματικός πατέρας δεν είναι ο κύριος της ψυχής, αλλά ένας συνάδελφος για τη σωτηρία της. Ο πνευματικός πατέρας δεν κατέχει ούτε ελέγχει την ψυχή του ατόμου που βρίσκεται υπό την ευθύνη του. η υπακοή έχει διαστραφεί».

Τέλος στην Ορθοδοξία, η υπακοή είναι μια πνευματική άσκηση που προορίζεται να θεραπεύσει το εγώ μέσω της ταπεινοφροσύνης, ενώ η διάκριση είναι απαραίτητη για την προστασία της ακεραιότητας της Εκκλησίας. Αυτές οι δύο αρχές δεν είναι αντιφατικές αλλά συμπληρωματικές: η υπακοή είναι προσωπική και εκούσια, ενώ η διάκριση – όπως όταν λέμε «Άξιος» ή «Ανάξιος» – είναι μια κοινή ευθύνη που βασίζεται σε παρατηρήσιμη αρετή. Η αληθινή υπακοή απαιτεί πάντα διάκριση. Η τυφλή υποβολή μπορεί να οδηγήσει σε λάθος. Έτσι, η πνευματική ωριμότητα περιλαμβάνει την εξισορρόπηση της ταπεινοφροσύνης με την υπεύθυνη κρίση.

May 17, 2025, n.stamatakis@aol.com   www.helleniscope.com

TO SUPPORT HELLENISCOPE OR BECOME A SUBSCRIBER, LINK HERE!!