EDITOR’S NOTE (Nick Stamatakis).  I have to admit I was taken aback at the news that Pat. Bartholomew and Met. Emmanuel will go to Tirana, Albania, to “officiate” (the right word is “desecrate”) the funeral of AB Anastasios… And I am not alone: As you can see in this excellent article, the people surrounding Pat. Bartholomew and the “hornet nest” called the Phanar have excelled in attacking Anastasios in totally unfair ways, calling him all kinds of names…  Anastasios was not the tool of any secular authority, as the Phanar was the tool for the State Dept. Anastasios cared only for Orthodox Unity… 

===================

ΕΛΛΗΝΙΚΟ ΠΡΩΤΟΤΥΠΟ ΚΕΙΜΕΝΟ ΑΚΟΛΟΥΘΕΙ

source – NEOPLANODION.GR

It is unnecessary to speak here about the personality, the work, the tireless selflessness of the deceased Archbishop of Albania Anastasios (Giannoulatou, 1929-2025), but also about the continuous offering of his gifts to people instead of their individual use. Many will speak and write, they will say a lot. And nothing will constitute an exaggeration. The man, after all, spoke a lifetime with his work. And it is this, as well as his entire presence, that gave him his gigantic moral authority in the consciousness of the entire Greek people, a moral authority without asterisks and footnotes that we will hardly find attributed so unequivocally to anyone else.

But there will be obituaries from individuals and institutions that will also have another function: a “laundry” for the obituaries themselves. “Eternal memory” of Anastasios means: to remember these too, or to remind them. Because the last great struggle of Anastasios, in recent years, concerned his public and explicit disagreement with the choices of his own ecclesiastical authority, the Ecumenical Patriarchate. Regarding the manner in which the autocephaly of the Church of Ukraine took place, regarding the haste and novelty (i.e.: the ecclesiastically unacceptable) of many methods in the light of church history and canon law to achieve such a thing complicatingly without sufficient concern for fundamental issues such as apostolic succession, regarding the historical horror of the consequences of a major schism (Constantinople-Moscow) within the body of the Orthodox Church, which we cheer carelessly in the context of the “right side of history.”

Others would add to these: the successful and rapid transformation of an ancient institution with centuries of experience in diplomacy, and with a former awareness of the weight of history and centuries beyond the current situation and the balances of the moment, into a game and plaything of a specific wing of American power: its transformation into an arm of the religious policy of the State Department. Or the retrospective understanding (as even the blind see today) of Ukrainian autocephaly as one of the orchestrated acts that led us to the war of one million dead on the European continent and almost to World War III.

But Anastasius was not politicizing. He was talking about issues of ecclesiastical order and the stakes of the unity of the Church. And he was talking about matters of his own overarching ecclesiastical authority (the Church of Albania is now autocephalous and therefore independent, but Anastasios began his work there as Exarch of the Phanar in Albania), of the Ecumenical Patriarchate, something that has a cost. Let the Russians speak about the sins of the Moscow Patriarchate. The easy thing is to say one thing about the other, the difficult thing is honest self-criticism.

Under normal circumstances, the higher ecclesiastical authority would listen to the issues raised by an important hierarch of the autocephalous church, the Archbishop of an autocephalous church, and even more so when he has such moral authority in the conscience of so many. He would think that he might have his reasons. Instead, we watched in amazement a series of attacks against Anastasios coming from the courtyard of the Phanar.

It is inconceivable to forget the conclusion of a libelous article by the Archon Rightful Guardian of the Great Church of Christ, an official of the Ecumenical Patriarchate, Panagiotis Andriopoulos: Anastasios of Albania, says the Archon Rightful Guardian of the Phanar, “will die unrepentant” (August 12, 2023). The text is one of many that we find on the semi-official website of the Ecumenical Patriarchate Phos Phanarion and on others of the same climate if, of course, they have not been downloaded by the time this note is posted. When we say “semi-official”, we mean it literally: “semi-official” means that you can always deny that it is yours, but honor those who made it and run it with titles such as “Archon Dikyophylax”, showing your favor and approval of their work in deed, not in words.

The example is not isolated and individual. And what was not written to tarnish Anastasios of Albania as a “theologian of war” (Anastasios!) and “a plaything of Moscow” (Anastasios!). What do the objections of Anastasius of Albania tell us? But, that he was “warmongering” and “pro-Russian”, what else… (Like, by the way, this text here. What else?) They didn’t just talk about “roubles” in response to his outspokenness. Or rather, they talked about them too — indirectly but very clearly. It is, after all, on the Ukrainian side that texts appeared, with heavy signatures of laymen from the court of the Ecumenical Patriarchate, who were concerned to present to us Anastasius of Albania as a “junta supporter” — because the first thing you think of when your mind goes to Anastasius is… “junta”…

We will not pollute the souls of the readers with more. Anyone who is interested can find them with characteristic ease. But let’s not make fun of each other, let’s have a little dignity. If they did not have the favor, the approval, or at least the tolerance of the Ecumenical Patriarchate, these texts would never have been published on a website with this title under the ordained cadres of the Ecumenical Patriarchate, nor would they have been written and signed by a bunch of theologians “of the court”.

The institutional obituaries will not include the above. These will be silenced, as if Anastasios himself were silent about the historical ecclesiastical stakes of his time. But he was not silent. Nor was he a coward. And we have a responsibility to remember this, and to remind us of it. Hence this somewhat inelegant note, so soon after his death. And because the vilification of Anastasios hurts, let this text be an asterisk in the self-laundry of those who are obituaries, persons, and institutions. Let them be judged in the shadow of the moral authority of Archbishop Anastasios of Albania in the conscience of all.

All this does not only concern justice for the memory of Anastasios of Albania. It also concerns another lament, another death: seeing the unimaginably important institution of the Ecumenical Patriarchate has fallen, with or without institutional “Archontic” wrapping and honors, into such libels against the gigantic moral authority of Anastasios. Without any awareness of the damage this new-fangled idea causes to the historic and valuable institution itself, of how it slanders it, of how drastically it diminishes its reach and its own moral authority in the conscience of the Greek people. We cannot afford to treat ourselves like this.

But the final Guardian of Rights for all of us will not have been ordained by them.

THE PHILORTHODOX

====================

«Θα πεθάνει αμετανόητος!» Ο Αναστάσιος και οι οφφικιάλιοι του Φαναρίου

Για την προσωπικότητα, το έργο, την ακούραστη ανιδιοτέλεια του κοιμηθέντος Αρχιεπισκόπου Αλβανίας Αναστασίου (Γιαννουλάτου, 1929-2025), αλλά και για την συνεχή προσφορά των χαρισμάτων του στους ανθρώπους αντί για την ατομική τους χρήση, περιττεύει να μιλήσουμε εδώ. Θα μιλήσουν και θα γράψουν πολλοί, θα πουν πολλά. Και τίποτα δε θα συνιστά υπερβολή. Ο άνθρωπος, άλλωστε, μίλησε μια ζωή με το έργο του. Και είναι αυτό, όπως και η όλη του παρουσία, που του προσέδωσε το γιγαντιαίο ηθικό του κύρος στη συνείδηση του συνόλου του ελληνικού λαού, ένα ηθικό κύρος χωρίς αστερίσκους και υποσημειώσεις που δύσκολα θα το βρούμε να έχει αποδοθεί τόσο αδιαμφισβήτητα σε οποιονδήποτε άλλον.

Θα υπάρξουν όμως νεκρολογίες, από πρόσωπα και από θεσμούς, που θα έχουν και μιαν άλλη λειτουργία: αυτήν του «πλυντηρίου» για τους ίδιους τους νεκρολογούντες. «Αιωνία η μνήμη» του Αναστασίου σημαίνει: να τα θυμόμαστε κι αυτά, ή να τα θυμίζουμε. Διότι ο τελευταίος μεγάλος αγώνας του Αναστασίου, τα τελευταία χρόνια, αφορούσε στη δημόσια και ρητή του διαφωνία με τις επιλογές της δικής του εκκλησιαστικής αρχής, του Οικουμενικού Πατριαρχείου. Ως προς τον τρόπο με τον οποίο έλαβε χώρα η αυτοκεφαλία της Εκκλησίας της Ουκρανίας, ως προς τη βιασύνη και το καινοφανές (δηλαδή: το εκκλησιαστικά απαράδεκτο) πολλών μεθόδων υπό το φως της εκκλησιαστικής ιστορίας και του κανονικού δικαίου για να επιτευχθεί συμπιλημματικά κάτι τέτοιο χωρίς επαρκή έγνοια για θεμελιώδη ζητήματα όπως η αποστολική διαδοχή, ως προς την ιστορικών συνεπειών φρίκη ενός μείζονος σχίσματος (Κωνσταντινουπόλεως-Μόσχας) μέσα στο σώμα της Ορθόδοξης Εκκλησίας, την οποία ζητωκραυγάζουμε αμέριμνοι στο πλαίσιο της «σωστής πλευράς της ιστορίας».

Άλλοι θα προσέθεταν σε αυτά: την επιτυχή και ταχύτατη μετατροπή ενός πανάρχαιου θεσμού με αιώνες πείρας στη διπλωματία, και με άλλοτε συναίσθηση του βάρους της ιστορίας και των αιώνων πέρα από την επικαιρότητα και της ισορροπίες της στιγμής, σε παίγνιο και άθυρμα συγκεκριμένης πτέρυγας της αμερικανικής εξουσίας: στη μετατροπή του σε βραχίονα θρησκευτικής πολιτικής του State Department. Ή στην εκ των υστέρων κατανόηση (όπως βλέπουν σήμερα έως και οι τυφλοί) του ουκρανικού αυτοκεφάλου ως μιας από τις ενορχηστρωμένες πράξεις που μας οδήγησαν στον πόλεμο του ενός εκατομμυρίου νεκρών στην ευρωπαϊκή ήπειρο, και παραλίγο στον Γ΄ Παγκόσμιο Πόλεμο.

Υπό κανονικές συνθήκες, η υπερκείμενη εκκλησιαστική αρχή θα αφουγκραζόταν τα ζητήματα που εγείρει ένας σημαίνων ιεράρχης της, Αρχιεπίσκοπος αυτοκέφαλης εκκλησίας, πόσω δε μάλλον όταν έχει τέτοιο ηθικό κύρος στη συνείδηση τόσων πολλών. Θα σκεφτόταν μήπως έχει και τα δίκια του. Αντ’ αυτού, παρακολουθήσαμε έκπληκτοι ένα γαϊτανάκι επιθέσεων κατά του Αναστασίου προερχόμενων από την αυλή του Φαναρίου.

Αδιανόητο να ξεχαστεί η κατακλείδα λιβελλογραφήματος του Άρχοντος Δικαιοφύλακος της Μεγάλης του Χριστού Εκκλησίας, οφφικιάλιου του Οικουμενικού Πατριαρχείου, Παναγιώτη Ανδριόπουλου: ο Αλβανίας Αναστάσιος, λέει ο Άρχων Δικαιοφύλαξ του Φαναρίου, «θα πεθάνει αμετανόητος» (12 Αυγούστου 2023). Το κείμενο είναι ένα από τα πολλά που βρίσκουμε στην ημι-επίσημη ιστοσελίδα του Οικουμενικού Πατριαρχείου Φως Φαναρίου και σε άλλες του ίδιου κλίματος, εάν βεβαίως δεν έχουν κατέβει μέχρι την ανάρτηση αυτού εδώ του σημειώματος. Όταν λέμε «ημι-επίσημο», κυριολεκτούμε: «ημι-επίσημο» σημαίνει να μπορείς πάντοτε να αρνείσαι ότι είναι δικό σου, αλλά να τιμάς αυτούς που το έφτιαξαν και το τρέχουν με οφφίκια όπως «Άρχων Δικαιοφύλαξ», δείχνοντας την εύνοια και την ευδοκία σου στο έργο τους εν τοις πράγμασι, όχι στα λόγια.

Το παράδειγμα δεν είναι μεμονωμένο και ατομικό. Και τι δεν γράφτηκε για να σπιλωθεί ο Αλβανίας Αναστάσιος ως «θεολόγος του πολέμου» (ο Αναστάσιος!) και «άθυρμα της Μόσχας» (ο Αναστάσιος!). Τι μας λένε οι αντιρρήσεις του Αλβανίας Αναστασίου; Μα, ότι ήταν «πολεμοχαρής» και «ρωσόφιλος», τι άλλο… (Όπως, άλλωστε, κι αυτό εδώ το κείμενο. Τι άλλο;) Μόνο για «ρούβλια» δε μίλησαν ως απάντηση στην παρρησία του. Ή μάλλον, μίλησαν και γι’ αυτά — εμμέσως μα σαφέστατα. Είναι άλλωστε πάνω στο ουκρανικό που εμφανίστηκαν κείμενα, με βαριές υπογραφές λαϊκών της αυλής του Οικουμενικού Πατριαρχείου, που είχαν την έγνοια να μας παρουσιάσουν τον Αλβανίας Αναστάσιο ως «χουντικό» — διότι το πρώτο πράγμα που σκέφτεσαι όταν ο νους σου πάει στον Αναστάσιο είναι… «χουντικός»…

Δε θα ρυπάνουμε την ψυχή των αναγνωστών με περισσότερα. Όποιος ενδιαφέρεται, μπορεί να τα βρει με χαρακτηριστική ευκολία. Αλλά να μην κοροϊδευόμαστε μεταξύ μας, να έχουμε λίγη αξιοπρέπεια. Εάν δεν είχαν την εύνοια, την ευδοκία, ή τουλάχιστον την ανοχή του Οικουμενικού Πατριαρχείου, αυτά τα κείμενα δεν θα έβγαιναν ποτέ σε ιστότοπο με αυτόν τον τίτλο υπό χειροθετημένα στελέχη του Οικουμενικού Πατριαρχείου, ούτε θα γράφονταν και θα υπογράφονταν διάφορα από σωρεία θεολόγων «της αυλής».

Οι θεσμικές νεκρολογίες δε θα περιλαμβάνουν τα παραπάνω. Αυτά θα αποσιωπηθούν, ως εάν να ήταν ο ίδιος ο Αναστάσιος σιωπηρός για τα ιστορικά εκκλησιαστικά διακυβεύματα της εποχής του. Όμως δεν ήταν σιωπηρός. Ούτε δειλός. Και αυτό έχουμε ευθύνη να το θυμόμαστε, και να το θυμίζουμε. Εξ ου και αυτό το κάπως άκομψο σημείωμα, τόσο σύντομα μετά την κοίμησή του. Κι επειδή η σκύλευση ενάντια στον Αναστάσιο πονάει, ας είναι αυτό το κείμενο ένας αστερίσκος στο αυτο-πλυντήριο των νεκρολογούντων, προσώπων και θεσμών. Ας κριθούν στη σκιά του ηθικού κύρους του Αρχιεπισκόπου Αλβανίας Αναστασίου στη συνείδηση όλων.

Όλα αυτά δεν αφορούν μόνο τη δικαιοσύνη ως προς τη μνήμη του Αλβανίας Αναστασίου. Αφορούν και έναν άλλο θρήνο, έναν άλλο θάνατο: το να βλέπεις τον αδιανόητα σημαντικό θεσμό του Οικουμενικού Πατριαρχείου να έχει ξεπέσει, με ή χωρίς θεσμικό «Αρχοντικό» περιτύλιγμα και τιμές, σε τέτοιους είδους λιβέλλους ενάντια στο γιγαντιαίο ηθικό κύρος του Αναστασίου. Χωρίς να υπάρχει ουδεμία συναίσθηση του τι ζημιά προκαλεί αυτό το καινοφανές κατάντημα στον ίδιο τον ιστορικό και τόσο πολύτιμο θεσμό, του πώς τον διασύρει, του πόσο δραστικά σμικρύνει την εμβέλειά του και το δικό του ηθικό κύρος στη συνείδηση του ελληνικού λαού. Δε μας παίρνει να αυτοχειριαζόμαστε έτσι.

Όμως τον τελικό Δικαιοφύλακα όλων μας δεν θα τον έχουν χειροθετήσει αυτοί.

Ο ΦΙΛΟΡΘΟΔΟΞΟΣ