PHOTO: The Shrine (“σαρκοφάγος”) of Patriarch Gregory the 5th in the Cathedral of Athens, where Elpidophoros did the Trisagion.

EDITOR’S NOTE (Nick Stamatakis). Among the many “missteps,” to use the mildest term possible, of AB Elpidophoros during his participation in the “Archons of Disaster” conference in Athens, many commented on his performing a Trisagion before the Shrine of the Saint, which is kept in the Cathedral.  Many commented negatively: A Trisagion is never done for Saints, they said (link here for such an analysis of S.Tzoumas). But was it that important? Our regular moderator/commentator, Markos, frames the issue correctly (below in English and Greek).  But first, you can watch the Trisagion below (after minute 18′).


Elpidophoros’s Trisagion For Pat. Gregory V: The Least Of His Missteps

By Markos (Hellenicope’s Moderator)

The Trisagion for Patriarch Gregory V is actually the least of the problems here. When they buried him, they probably also did a Trisagion (or many of them) for him in 1821, well prior to the “official” declaration that he was a saint, but knowing well that he was martyred at the hands of the Turks.

As an interesting side note, monastic tradition also routinely blesses the “kollyva of the saint being celebrated”, albeit they don’t chant “among the saints, Lord, give rest to your servant…(saint xyz)…” That may appear strange enough, but consider this paradox:

Just before a “mere Orthodox mortal” passes away, family members traditionally try to bring a priest to the deathbed to provide Holy Communion for the one who is deathly ill…however, in Liturgy just before calling the faithful to Holy Communion (“With the Fear of God, Faith, Love approach”), we also hear the priest say “the holy (saintly – αγια) things are for the holy (saints – αγιοις) ones.

So historically, the Church seems to use the word αγιος (saint) in a very interesting way, to refer to the faithful (who are obviously sinners, but who have sufficiently prepared for Holy Communion with prayer/fasting / repentance-confession…) as “αγιοι” (“saints”)… So if in ancient times, all Christians in good standing were frequently referred to as “saints,” why did the ancient Church also perform a Trisagion for them when they died?

This is not an attempt to defend Elpidophoros (we don’t need new precedents; he should just stick to what has been done for ages and stop innovating in general), but just a couple of tiny examples to point out that “this isn’t really the hot topic of the day here.”

Let’s not lose track of the bigger questions here… If Elpi wants to do a public Trisagion for those killed by the Turks, why stop with only Gregory V?

1) May 29th is the anniversary of the fall of Constantinople in 1453… Weren’t there enough people killed by the Turks then to warrant a general Trisagion to commemorate them only a couple of days prior?

2) When was the last time Elpidophoros performed a Trisagion for the Pontian Genocide victims (and called it just that in public)? Why not?

3) On May 25th, just a couple of days before the Archon’s conference in Athens, why didn’t he venerate and celebrate the memory of St. John the Russian (who was tortured and killed by Turks) on the island of Evia?

4) When was the last time that Elpidophoros performed a Trisagion at the Cypriot consulate in NYC or Embassy in DC for those killed by the Turks in 1974?

5) How about a public Trisagion for Ilias Iliakis, Solomos Solomou, the helicopter crew at Imia, and other “recent” statistics due to direct Turkish actions?

If he is too busy kissing the hands of Popes and Turkish leaders (including visits to the Turkish House in NYC) to worry about offending them by doing a Trisagion for Turkish victims in public, that’s a shame…

Let’s try hard not to lose the forest for the trees…


Τρισάγιο Ελπιδοφόρου Για Πατ. Γρηγόριο Ε’: Το λιγότερο από τα στραβοπατήματά του

Του Μάρκου (σχολιαστή της ιστοσελίδας μας)

Το Τρισάγιο για τον Πατριάρχη Γρηγόριο Ε’ είναι στην πραγματικότητα το λιγότερο από τα προβλήματα εδώ. Όταν τον έθαψαν, πιθανότατα του έκαναν και ένα Τρισάγιο (ή πολλά από αυτά) το 1821, πολύ πριν από την «επίσημη» δήλωση ότι ήταν άγιος, αλλά γνωρίζοντας καλά ότι μαρτύρησε στα χέρια των Τούρκων.

Ως ενδιαφέρουσα παρατήρηση, η μοναστική παράδοση ευλογεί επίσης τακτικά τα «κόλλυβα του αγίου που εορτάζεται», αν και δεν ψάλλουν «μετά των αγίων, Κύριε, ανάπαυσον τον δούλο σου… (άγιος αβγ)…» Αυτό μπορεί να φαίνεται αρκετά περίεργο, αλλά σκεφτείτε αυτό το παράδοξο:

Λίγο πριν πεθάνει ένας «απλός Ορθόδοξος θνητός», μέλη της οικογένειας προσπαθούν παραδοσιακά να φέρουν έναν ιερέα στο νεκροκρέβατο για να παράσχουν Θεία Κοινωνία σε αυτόν που είναι ετοιμοθάνατος. Ωστόσο, στη Λειτουργία λίγο πριν καλέσουν τους πιστούς στη Θεία Κοινωνία (” Μετά Φόβου Θεού, Πίστεως και Αγάπης προσέλθετε»), ακούμε και τον ιερέα να λέει “τα άγια τοις αγίοις”.

Ιστορικά λοιπόν, η Εκκλησία φαίνεται να χρησιμοποιεί τη λέξη άγιος με πολύ ενδιαφέροντα τρόπο, για να αναφερθεί στους πιστούς (που είναι προφανώς αμαρτωλοί, αλλά που έχουν προετοιμαστεί επαρκώς για τη Θεία Κοινωνία με προσευχή/νηστεία/μετάνοια-εξομολόγηση… ) ως “άγιοι”… Αν λοιπόν στην αρχαιότητα, όλοι οι χριστιανοί σε καλή κατάσταση στην Εκκλησία αποκαλούνταν συχνά ως “άγιοι”, γιατί η αρχαία Εκκλησία τους έκανε επίσης Τρισάγιο όταν πέθαιναν;

Αυτό δεν είναι μια προσπάθεια υπεράσπισης του Ελπιδοφόρου (δεν χρειαζόμαστε καινοφανείς καταστάσεις, θα πρέπει απλώς να μείνει σε αυτό που έχει καθιερωθεί εδώ και αιώνες και να σταματήσει να καινοτομεί γενικά), αλλά μόνο μερικά μικροσκοπικά παραδείγματα για να επισημάνουμε ότι “αυτό δεν είναι πραγματικά το καυτό θέμα των ημερών μας».

Ας μην χάσουμε εδώ τα μεγαλύτερα ερωτήματα… Αν ο Ελπιδοφόρος θέλει να κάνει δημόσιο Τρισάγιο για όσους σκοτώθηκαν από τους Τούρκους, γιατί να σταματήσει μόνο με τον Γρηγόριο Ε’;

1) Η 29η Μαΐου είναι η επέτειος της άλωσης της Κωνσταντινούπολης το 1453… Δεν υπήρχαν αρκετοί άνθρωποι που σκοτώθηκαν τότε από τους Τούρκους για να αξίζουν ένα Τρισάγιο για να τιμηθεί η μνήμη τους;

2) Πότε ήταν η τελευταία φορά που ο Ελπιδοφόρος τέλεσε τρισάγιο για τα θύματα της γενοκτονίας των Ποντίων (και να την αποκαλέσει έτσι δημόσια). Γιατί όχι?

3) Στις 25 Μαΐου, λίγες μόνο μέρες πριν από το συνέδριο των Αρχόντων στην Αθήνα, γιατί δεν προσκύνησε και δεν γιόρτασε τη μνήμη του Αγίου Ιωάννη του Ρώσου (που βασανίστηκε και σκοτώθηκε από Τούρκους) στο νησί της Εύβοιας;

4) Πότε ήταν η τελευταία φορά που ο Ελπιδοφόρος τέλεσε Τρισάγιο στο Κυπριακό Προξενείο στη Νέα Υόρκη ή στην Πρεσβεία στην Ουάσιγκτον για όσους σκοτώθηκαν από τους Τούρκους το 1974;

5) Τι θα λέγατε για ένα δημόσιο Τρισάγιο για τον Ηλία Ηλιάκη, τον Σολωμό Σολωμού, το πλήρωμα του ελικοπτέρου στα Ίμια και άλλα «πρόσφατα» στατιστικά στοιχεία λόγω άμεσων τουρκικών ενεργειών;

Αν είναι πολύ απασχολημένος με το να φιλά τα χέρια των Παπών και των Τούρκων ηγετών (συμπεριλαμβανομένων των επισκέψεων στο Τουρκικό Σπίτι στη Νέα Υόρκη) για να ανησυχεί μήπως τους προσβάλει κάνοντας ένα τρισάγιο για τα Τούρκους θύματα δημόσια, είναι ντροπή…

Ας προσπαθήσουμε πολύ να μην χάσουμε το δάσος για τα δέντρα…




  1. Markos always a joy to read your take.
    Forrest for the trees?
    Something tells me, hanging out in a Forrest would be more spiritual than in any GOA ecclesia.

  2. Thank you Markos for a great explanation. It puts the incident in a bigger and more consequential context.

    Elpidoktonos will attend AHEPA’s convention in Cyprus in a few weeks, just in time for the 50th anniversary of Turkey’s invasion. All eyes will be on him when the memorial services are performed.

  3. You can tell that Elpidoforos is a man that didn’t get enough attention as a child. You can tell because someone who constantly instigates and provokes to get attention by doing things such as this, is a person that was neglected as a child and acts this way in order to make up for the lack of attention they never received growing up. My advice is for him to read some self help books or do some form of therapy in regards to this and constantly pray for God’s help. ELPIDOFOROS: take my advice-It will help you become a better person! Everyone has issues and we have to face them and try our best to solve them. Having said that though, I am not excusing the wrong behavior, I think boycotting him is best-as others are already doing and others have said, by not being present wherever he is. By taking away from him what he constantly seeks-Attention-maybe, just maybe he’ll realize this behavior is bad and he’ll come to his senses. It’s a shame for anyone to be this way. When someone acts this way and has this problem, they can put on a facade but they are not at peace with themselves. ELPIDOFOROS: don’t be afraid, embrace the good, don’t lose your soul over attention seeking nonsense. If you embrace the good, everyone will flock to you!


Please enter your comment!
Please enter your name here