The fascinating story of the most extraordinary lady of Greek shipping who “gone” at the age of 97 – The quiet benefits, the frugal life, and the untold fortune of a Kefalonian woman with a 21-year-old fighter grandfather who hated… “the managers.”

Minas Tsamopoulos
George Karagiannis

At the beginning of the 1950s, the Greek lawyer Konstantinos Methenitis went to London in pursuit of shipowner clients who would commission him to draw up the insurance contracts for their ships. In the closed clubs of the City where the seafaring community meets, it is customary for the women to sit on one side and the men on the other to discuss matters of interest.

In the men’s company sits Methenite’s young daughter, Athena, who works in his office and listens to their conversations, learning about ship charters and sales.

Athena has an idea that seems crazy to others. She says it everywhere, even to her friends, when they see the ships passing off the coast of Glyfada, where she lives. “We will also make steamers,” she says, citing her Kefalonian origin for her love of the sea. More than half a century later, Athena Martinou passed away, leaving behind an empire of 300 ships, and everything she envisioned has come true.

Dance night at a secular event of the 50s

They will become shipowners

“They love me. When I die, there will be a lot of people at my funeral”, the founder of Thenamaris Ships Management, Athina – “Nunou”, as her relatives called her – Martinou used to say with a laugh, commenting on the fact that at every opportunity shipowners, entrepreneurs and not they only hurried to pay their respects to her. And as it turned out, she was right: a crowd rushed to say her last goodbye. In Vouliagmeni, where her funeral took place, there were present, apart from the President of the Republic and representatives of the government and the political world, important factors of the shipping community, the business world, the Church, but also people who knew the real Nunou.

Nunou Martinou achieved much more than becoming a successful ship owner and being an inspiration and guide to the Greek shipping community, making a huge fortune and having powerful friends like Queen Elizabeth. She left behind a family of national benefactors, children, grandchildren, and great-grandchildren who followed the path she laid out: on the one hand, the love for the sea and ships and, on the other hand, to live a simple life, guided by the -quiet- contribution to fellow human being and society as a whole. A family that never engaged in gossip, scandals, and quarrels. And this is her most outstanding achievement.

Summer boating in Spetses with her sons

“We”, said Nounou Martinou, “are not passionate about salons. We have achieved what we have desired throughout our lives. Little by little, everyone (grandchildren and great-grandchildren) will become shipowners.” Her whole life exuded this simplicity. As much success as she had in the professional part, her life was so simple and calm. She herself had explained this by saying that she didn’t like “little managers”, that at the company she was always focused on how to grow her fleet. And this he did with more than 250 ships sailing the seas of the whole planet, proudly flying the Greek flag.Because all the ships of the Martins fly the Greek flag.

“We were mad about it and we did it and the whole family made steamboats”, he said and explained: “I was not alone in this effort. My husband was by my side from the first moment, but mostly it was my son Thanasis, who from the age of 14 made statistics and wrote how many crew, what a ship needs. My husband, Ioannis Martinos, loved the sea. From the first discussion, Thanasis was an active part of this effort. I wasn’t the driving force, but I was the person who could make the difficult easy. When you want something, you can do it. I never did a directory. I loved Thenamaris, not the manager. What I wanted was for my ships to increase and that happened.”

With the president of the American College, Dr David Horner

The big decisions

In the winter, she lived permanently in Anavyssos, and in the summers, she went to her estate in Schinoussa. There, she was engaged in her hobbies. It was something she was always proud of, and she tried to pass it on to her children and grandchildren. “I’m good at it,” she would say when – inevitably – she talked about fishing. When the weather permitted, she would climb aboard the old schooner she had moored in Schinousa and set out for longline fishing. She did this even when she was in her 90s! He also cultivated pistachios and had a shooting range, as he had special shooting, hunting, and fishing skills. He was linguist and modern, with a sharp mind and fist, he had communication comfort and was chatty.

In a way, with fists, fists, but above all with unyielding love, she did her greatest feat: She kept together the family she created with her husband, Giannis Martinos, by making key and seemingly tricky decisions early on. Her three sons took different paths without disrupting their excellent relations, from which grandchildren later emerged.

They remained united in their strong family ties effectively denying the malignant tongues that wanted them to have family feuds due to different ambitions. And of course they continue their charitable work together, as all three are founding members of the “Syn-Enosis” Social Offering Company and the Hellenic Shipowners’ Association.

The husband, Giannis Martinos

This love, however, was not only for her family. It is, after all, known that Nunou Martinou contributed to society through her “Athina I. Martinou” foundation. Because she herself loved life, which, as she characteristically said, “is like the sea, feminine,” she generally maintained the same attitude: devotion, respect, love, and passion, accepting life from all sides, whether calm and peaceful or agitated and stormy.

Always discreet and low-key but with a straightforward character, she never let the opportunity to offer slip from her hands. Thus, whether overtly or not, she also participated in other charitable institutions, especially those that dealt with children, using her financial power to benefit the many and the weak without wanting this to be known to the general public.

Quiet philanthropist until the end of her life. In the photo, at a charity lunch for the center for children with special needs “HARA”

The grandfather fighter of ’21

Nunou Martinou was originally from Elefsina and Kefalonia. She was the daughter of Constantinos Methenitis and Emma Kokkolatos. Her brothers were Meletis and Cleoboulos or “Bibis”, as he was called in the family.

Her father was a well-known Athens lawyer. “I was working a lot at the time in his office. I was writing to him all the motions of the cases he had to submit to the court. And in college I was a very good student,” she said.

Her blood was boiling since she was a small child. Not a coincidence if you think about her roots: her grandfather was Kotsos Methenitis, who with his boys participated in the Revolution of 1821, alongside the warlords Yiannis Dyovouniotis and Nikolaos Kriezotis, while he played an important role in the effort of the revolutionary Greeks to keep away from Athens by the forces of Kioutachi in 1826.

First the antique store

Nunou married the antique dealer Ioannis Martinos from Stemnitsa. “One complemented the other. Our father collected a situation when he saw it overflowing. Our mother helped him a lot in the shop, she opened doors for him to high society people. And then our father supported her in her new venture”, recalls Eleni Martinou, the only daughter of the family who was the one who took over this particular business.

In Monastiraki, at Pandrosou 50, the Martinos Antique Store has been located since 1926. Ioannis Martinos had gone up to Athens and was studying at the Law School. A cousin of his was the one who had opened the antique store. But he died young. Ioannis Martinos was forced to take over the shop from where he never left. He was a genius, a person with taste and that made him stand out from the competition. In fact, he supplied a large part of the collection of the Benaki Museum.

The antique shop that some called “Aladdin’s cave” became Athena Martinou’s financial backer when she decided to enter shipping.

It was in 1964 when Athena dared to take her first step. The Martini are one of the families that invested the profits of the land in the sea. She sold her dowry, took some capital from her husband and bought her first ship.

Thanasis Martinos recalls: “The ship cost 100,000 pounds. “Thanasis”, formerly “Mary Livanos”, was a 10,000 ton steamship of 1949. It belonged to the company of Nikolaos Livanos. Our uncle, Captain Priovolos Methenitis, mediated, who was highly valued by Lebanon since he had him as a captain on his ships. He visited him at his office in Monaco and closed the deal. A ship with many problems and adventures from the beginning. It didn’t make any money. We didn’t lose, but we didn’t win either. But we won in knowledge”.

The first ship named “Thanasis”. Bought by Athena (Nunou) Martinou in 1964 for 100,000 pounds and sold in 1967 to the Patera family for 300,000

The first ships

At the start of her business, Nunou Martinou, in addition to her husband, had by her side their first-born son Thanasis, who was 14 years old at the time! She herself gave him credit, while Eleni Martinou has described the situation at the time: “My brother, Thanasis, while he was still at school, had work documents under his notebooks. Hence in the last year he was not such a good student. He was dealing with shipping and the company.”

He has recounted his student years and has revealed that he even went into hiding to be close to the sea and the ships: “I spent part of my time in shipping and mainly kept the ship’s cash register and visited repairs. I had an interest in shipping as a hobby. I also skipped school and went to Perama and watched the ship repairs. When I went to study in London at the age of 18, shipping became a full-time job for me.” He studied Economics in London and the Economics of Law.

A little later, the family bought a second “steamer”, as Nunou Martinou liked to call the ships. For this purpose, the couple went to Wales. At the time, 17-year-old Thanasis traveled all the way to China, even though he was then studying for his university entrance exams. His purpose was to charter it, i.e. to find cargo to transport. “He’s a young child and he wasn’t afraid to make such a trip, even to distant China,” Nunu said admiringly of her first-born son.

The story that Thanasis Martinos tells about how the family’s second ship was bought is also interesting: “At the time my mother was about to buy the second ship, she had a heated argument with my father. They didn’t talk much for 10 days. It was then that we spotted a remarkable ship of 12,000 tons, English. The father came and said to me: “Thanasi, let’s buy this ship so that your mother will be happy too. Quiet man. He left early, in 1977.”

“We had no money. Thanasis was finishing high school, I found money and we went to London for Thanasis to sign, who told me then: “We will raise the Greek flag”. The harbor master in London asked me “do you know a typewriter?”, I said “yes” and sat down and wrote the documents. Thanasis took them and thus we received the steamer. The first ship, “Thanasis”, which we bought in 1964 for 100,000 pounds, we sold it three years later, in 1967, to the Patera family instead of 300,000.”

The first two ships were managed by the shipping company of the Methenitis family based in Piraeus and Kronos Shipping of D. Lemos based in the City of London.

Thenamaris

In 1971, Athina Martinou decided to take the management of the family’s ships into her own hands.

She founded the company which she named Thenamaris Ships Management after the initials of her children’s first names: Th(anasis)-e(leni)-n(tinos)-a(ndreas)…maris. She handed over all the shares to her sons Thanasis, Dino and Andreas. Eleni kept the gallery but her two sons Ari and Stefanos Koropoulis are successfully involved in shipping through their company Astra Shipmanagement.

“First, they need skill and intelligence, which our mother had. She was extremely nice to third parties and it is important for a businessman to have good relations with others”, comments Thanasis Martinos and continues: “At the same time, we owe her a lot of gratitude because from the beginning she left us free to have initiative, in contrast to the majority of other parents. From the beginning he had no ownership in the ships, the shares in the ships belonged to the three brothers. He had no percentage. Not even for her safety. She didn’t even want to be first. He gave us the first role from the beginning and always supported us in all our choices. Even in our feelings, he never interfered.”

Thanasis stayed with the company until 1991. That year he left and founded his own, EastMed: “The ships were separated when I was 41 years old. I was assigned 15 ships without debt, as was the case with all Thenamaris. We had many children, so it was a good decision to become independent. However, all three of us followed and continue to follow a conservative philosophy with careful openings.”

His older brother was followed a few years later, in 1997, by Andreas, the benjamin of the family, who founded Minerva (Athina) after his mother. Dinos, the second son, stayed in Thenamaris.

Athina Martinou and her children behind, from left, Eleni, Andreas, Dinos and Thanasis

The successors

“Today there is a succession situation in all three companies. My nieces, children of my two brothers, are around 40 years old. They are worthy. Like my nieces from my sister, they are also involved in shipping and ship ownership”, says Thanasis Martinos. All three companies together today have almost 300 ships of various types and continue their shipbuilding programs.

Thenamaris’ fleet has always been diversified and consisted of both specialized ships (car carriers – heavy lift) and ships carrying liquid and dry cargo. This choice of sharing the business risk contributed to the successful course of the business, despite the fact that its orientation in the commercial exploitation of ships was primarily in the spot market with voyage charters. In the first years of its operation, it turned to the construction of three handysize trucks (up to 50,000 tons) bulk carriers. But then the Martinou family based their development on the second-hand ship market.

Thenamaris is considered to be one of the companies that have heavily and successfully exploited the strategy of short-term purchases and sales of ships with the aim of generating capital gains. From the mid-1990s, the Martinou brothers returned to the choice of shipyards, but without ever abandoning their intense activity in the second-hand ship market.

The 40 shipowners

One of the characteristics of Thenamaris, to which its success is largely attributed, is that there was a working environment that favored entrepreneurship and the initiative of the executives. Executives were given a small percentage stake in the ships they managed, which contributed significantly to this. This element is also evident in the fact that “40 important Greek shipowners emerged from the ranks of its executives”, as Nunou Martinou proudly said.

How dear she was is revealed by an incident that filled her with pride and was engraved in her mind and heart. She told it herself on the show “Einavtes” about six years ago: “I have a 50-year-old boat, and I moor it in Schinoussa, where I fish.

On my birthday, in early August, I got up in the morning to collect the fishing lines. And I thought: Oh, my, today is also my birthday! As soon as I went on deck I saw an unprecedented sight: I saw 100 yachts in Schinousa decorated with flags to honor me on my birthday. Unique identification. It makes me proud.”

==================

Στις αρχές της δεκαετίας του ’50 ο Ελληνας δικηγόρος Κωνσταντίνος Μεθενίτης πήγε στο Λονδίνο κυνηγώντας πελάτες εφοπλιστές που θα του ανέθεταν τη σύνταξη των ασφαλιστικών συμβολαίων για τα πλοία τους. Στα κλειστά κλαμπ του Σίτι όπου συναντιέται η ναυτιλιακή κοινότητα, είθισται οι γυναίκες να κάθονται από τη μία πλευρά και οι άνδρες από την άλλη, για να συζητούν τα θέματα του ενδιαφέροντός τους.

Στην ανδρική παρέα κάθεται η νεαρή κόρη του Μεθενίτη, Αθηνά, η οποία εργάζεται στο γραφείο του και ακούει τις συζητήσεις τους μαθαίνοντας για τις ναυλώσεις και τις αγοραπωλησίες πλοίων.

Στην Αθηνά έχει καρφωθεί μια ιδέα που στους άλλους φαίνεται τρελή. Το λέει παντού, ακόμα και στις φίλες της, όταν βλέπουν τα καράβια να περνάνε στα ανοιχτά της Γλυφάδας όπου μένει. «Θα κάνουμε κι εμείς βαπόρια», λέει επικαλούμενη και την κεφαλλονίτικη καταγωγή της για την αγάπη της για τη θάλασσα. Παραπάνω από μισό αιώνα αργότερα, η Αθηνά Μαρτίνου, θα φύγει από τη ζωή αφήνοντας πίσω της μια αυτοκρατορία 300 πλοίων και όλα όσα οραματίστηκε να έχουν γίνει πράξη.

Θα γίνουν εφοπλιστές

«Με αγαπάνε. Οταν πεθάνω, στην κηδεία μου θα είναι πολύς κόσμος», συνήθιζε να λέει γελώντας η ιδρύτρια της Thenamaris Ships Management Αθηνά -«Νουνού», όπως τη φώναζαν οι οικείοι της- Μαρτίνου σχολιάζοντας το γεγονός ότι με κάθε ευκαιρία οι εφοπλιστές, οι επιχειρηματίες και όχι μόνο έσπευδαν να της υποβάλουν τα σέβη τους. Και όπως αποδείχθηκε, είχε δίκιο: πλήθος κόσμου έσπευσε να της πει το ύστατο χαίρε. Στη Βουλιαγμένη όπου έγινε η κηδεία της ήταν παρόντες, εκτός από την Πρόεδρο της Δημοκρατίας και εκπροσώπους της κυβέρνησης και του πολιτικού κόσμου, σημαντικοί παράγοντες της ναυτιλιακής κοινότητας, του επιχειρηματικού κόσμου, της Εκκλησίας, αλλά και κόσμος που ήξερε την αληθινή Νουνού.

Η Νουνού Μαρτίνου πέτυχε κάτι πολύ μεγαλύτερο από το να γίνει μια πετυχημένη εφοπλίστρια και να αποτελέσει έμπνευση και οδηγό για την ελληνική ναυτιλιακή κοινότητα, να κάνει μια τεράστια περιουσία και να έχει ισχυρούς φίλους όπως τη βασίλισσα Ελισάβετ. Αφησε πίσω της μια οικογένεια εθνικών ευεργετών, παιδιά, εγγόνια και δισέγγονα που ακολουθούν τον δρόμο που χάραξε: από τη μία την αγάπη για τη θάλασσα και τα καράβια και από την άλλη να ζει μια απλή ζωή, με γνώμονα την -αθόρυβη- προσφορά προς τον συνάνθρωπο και το κοινωνικό σύνολο. Μια οικογένεια που δεν απασχόλησε ποτέ με κουτσομπολιά, σκάνδαλα και έριδες. Και αυτό είναι το μεγαλύτερό της επίτευγμα.

«Εμείς», έλεγε η Νουνού Μαρτίνου, «με τα σαλόνια δεν είμαστε παθιασμένοι. Εχουμε καταφέρει αυτά που επιθυμούσαμε σε όλη τη ζωή μας. Σιγά-σιγά όλοι, (τα εγγόνια και τα δισέγγονα) θα γίνουν εφοπλιστές». Ολη της η ζωή διαπνεόταν από αυτή την απλότητα. Οσες επιτυχίες είχε στο επαγγελματικό κομμάτι, τόσο απλή και ήρεμη ήταν η ζωή της. Η ίδια το είχε εξηγήσει αυτό λέγοντας ότι δεν της άρεσαν «τα διευθυντιλίκια», ότι στην εταιρεία επικεντρωνόταν πάντα στο πώς θα μεγαλώσει τον στόλο της. Και αυτό έκανε με περισσότερα από 250 καράβια να πλέουν στις θάλασσες όλου του πλανήτη, ανεμίζοντας περήφανα την ελληνική σημαία. Γιατί όλα τα καράβια των Μαρτίνων φέρουν την ελληνική σημαία.

«Είχαμε μανία με αυτό και το κάναμε και έκανε βαπόρια όλη η οικογένεια», έλεγε και εξηγούσε: «Σε αυτή την προσπάθεια δεν ήμουν μόνη μου. Κοντά μου ήταν από την πρώτη στιγμή ο άνδρας μου, αλλά κυρίως ήταν ο γιος μου Θανάσης, ο οποίος από 14 ετών έκανε στατιστικές και έγραφε πόσο πλήρωμα, τι χρειάζεται ένα πλοίο. Ο άνδρας μου, ο Ιωάννης Μαρτίνος, αγαπούσε τη θάλασσα. Ο Θανάσης από την πρώτη συζήτηση ήταν ενεργό μέρος σε αυτή την προσπάθεια. Δεν ήμουν η κινητήριος δύναμη, αλλά ήμουν ο άνθρωπος που μπορούσε να κάνει τα δύσκολα εύκολα. Οταν θέλεις κάτι, μπορείς να το κάνεις. Διευθυντιλίκι δεν έκανα ποτέ. Τη Thenamaris αγαπούσα, όχι το διευθυντιλίκι. Αυτό που ήθελα ήταν να πληθαίνουν τα βαπόρια μου και αυτό έγινε».

Οι μεγάλες αποφάσεις

Τον χειμώνα ζούσε μόνιμα στην Ανάβυσσο και τα καλοκαίρια πήγαινε στο κτήμα της στη Σχοινούσα. Εκεί ασχολούνταν με τα χόμπι της. Ηταν κάτι που περηφανευόταν πάντα και προσπαθούσε να το περάσει και στα παιδιά και τα εγγόνια της. «Είμαι καλή σε αυτό», έλεγε όταν -αναπόφευκτα- μιλούσε για το ψάρεμα. Οταν ο καιρός το επέτρεπε, ανέβαινε στο παλιό σκαρί της που είχε αραγμένο στη Σχοινούσα και ανοιγόταν για ψάρεμα με παραγάδι. Αυτό το έκανε ακόμα κι όταν είχε περάσει τα 90 της χρόνια! Ακόμη, καλλιεργούσε φιστίκια Αιγίνης και διέθετε δικό της σκοπευτήριο, καθώς είχε ιδιαίτερες δεξιότητες στη σκοποβολή, στο κυνήγι και το ψάρεμα. Ηταν γλωσσομαθής και μοντέρνα, με κοφτερό μυαλό και πυγμή, είχε επικοινωνιακή άνεση και τσαγανό.

Κάπως έτσι, με την πυγμή, το τσαγανό, αλλά κυρίως με την άδολη αγάπη, έκανε και το μεγαλύτερο κατόρθωμά της: την οικογένεια που δημιούργησε με τον σύζυγό της, τον Γιάννη Μαρτίνο, την κράτησε ενωμένη παίρνοντας κομβικές και φαινομενικά δύσκολες αποφάσεις από νωρίς. Οι τρεις γιοι της χάραξαν διαφορετικές πορείες χωρίς ποτέ να διαταραχθούν οι εξαιρετικές μεταξύ τους σχέσεις, από τους οποίους αργότερα προέκυψαν και εγγόνια.

Παρέμειναν ενωμένοι στους ισχυρούς οικογενειακούς δεσμούς τους διαψεύδοντας στην πράξη τις κακοήθεις γλώσσες που τους ήθελαν να έχουν ενδοοικογενειακές έριδες λόγω διαφορετικών φιλοδοξιών. Και φυσικά συνεχίζουν από κοινού το κοινωφελές τους έργο, καθώς και οι τρεις είναι ιδρυτικά μέλη της Εταιρείας Κοινωνικής Προσφοράς «Συν-Ενωσις» και της Ενωσης Ελλήνων Εφοπλιστών.

Την αγάπη αυτή, ωστόσο, δεν την είχε μόνο για την οικογένειά της. Είναι, άλλωστε, γνωστό ότι η Νουνού Μαρτίνου πρόσφερε στην κοινωνία μέσω του ιδρύματός της «Αθηνά Ι. Μαρτίνου». Επειδή η ίδια αγαπούσε τη ζωή, η οποία, όπως χαρακτηριστικά έλεγε, «είναι σαν τη θάλασσα, γένους θηλυκού», κράτησε γενικότερα την ίδια στάση, αυτή της αφοσίωσης, του σεβασμού, της αγάπης και του πάθους, αποδεχόμενη τη ζωή με όλες τις πλευρές της, είτε ήρεμη και γαλήνια είτε ταραγμένη και τρικυμιώδη.

Πάντα διακριτική και χαμηλών τόνων, αλλά με χαρακτήρα ευθύ, δεν άφησε ποτέ να της ξεφύγει από τα χέρια η ευκαιρία να προσφέρει. Ετσι, είτε φανερά είτε όχι, συμμετείχε και σε άλλα κοινωφελή ιδρύματα, ιδιαίτερα σε αυτά που ασχολούνταν με παιδιά, χρησιμοποιώντας την οικονομική της δύναμη προς όφελος των πολλών και των αδυνάτων, χωρίς να θέλει αυτό να γίνει γνωστό στο ευρύ κοινό.

Ο παππούς αγωνιστής του ’21

Η Νουνού Μαρτίνου είχε καταγωγή από την Ελευσίνα και την Κεφαλλονιά. Ηταν κόρη του Κωνσταντίνου Μεθενίτη και της Εμμας Κοκκολάτου. Τα αδέλφια της ήταν ο Μελέτης και ο Κλεόβουλος ή «Μπίμπης», όπως τον αποκαλούσαν στην οικογένεια.

Ο πατέρας της ήταν γνωστός δικηγόρος των Αθηνών. «Δούλευα πολύ εκείνη την εποχή στο γραφείο του. Του έγραφα όλες τις προτάσεις των υποθέσεων που είχε για να τις καταθέσει στο δικαστήριο. Και στο Κολλέγιο ήμουν πολύ καλή μαθήτρια», έλεγε.

Από μικρό παιδί το αίμα της έβραζε. Διόλου τυχαίο αν σκεφτεί κανείς τις ρίζες της: είχε παππού τον Κώτσο Μεθενίτη, ο οποίος με τα παλικάρια του συμμετείχε στην Επανάσταση του 1821, στο πλευρό των οπλαρχηγών Γιάννη Δυοβουνιώτη και Νικόλαου Κριεζώτη, ενώ διαδραμάτισε σπουδαίο ρόλο στην προσπάθεια των επαναστατημένων Ελλήνων να κρατήσουν μακριά από την Αθήνα τις δυνάμεις του Κιουταχή το 1826.

Εν αρχή το παλαιοπωλείο

Η Νουνού παντρεύτηκε τον αντικέρ Ιωάννη Μαρτίνο από τη Στεμνίτσα. «Ο ένας συμπλήρωνε τον άλλον. Ο πατέρας μας μάζευε μια κατάσταση όταν την έβλεπε να ξεχειλώνει. Η μητέρα μας τον βοήθησε πολύ στο μαγαζί, του άνοιγε πόρτες σε ανθρώπους της υψηλής κοινωνίας. Και μετά ο πατέρας μας τη στήριξε στο καινούριο της εγχείρημα», θυμάται η Ελένη Μαρτίνου, η μονοχοκόρη της οικογένειας η οποία ήταν εκείνη που ανέλαβε τη συγκεκριμένη επιχείρηση.

Στο Μοναστηράκι, στην Πανδρόσου 50, βρίσκεται από το 1926 το Παλαιοπωλείο Μαρτίνος. Ο Ιωάννης Μαρτίνος είχε ανέβει στην Αθήνα και σπούδαζε στη Νομική Σχολή. Ενας εξάδελφός του ήταν αυτός που είχε ανοίξει το παλαιοπωλείο. Πέθανε όμως νέος. Ο Ιωάννης Μαρτίνος αναγκάστηκε να αναλάβει το μαγαζί απ’ όπου δεν έφυγε ποτέ. Ηταν ιδιοφυής, άνθρωπος με γούστο και αυτό τον έκανε να ξεχωρίσει στον ανταγωνισμό. Μάλιστα προμήθευσε μεγάλο μέρος της συλλογής του Μουσείου Μπενάκη.

Το παλαιοπωλείο που κάποιοι αποκάλεσαν «σπηλιά του Αλαντίν» έγινε ο οικονομικός τροφοδότης της Αθηνάς Μαρτίνου όταν αποφάσισε να εισέλθει στη ναυτιλία.

Ηταν το 1964 όταν η Αθηνά τόλμησε να κάνει το πρώτο της βήμα. Οι Μαρτίνοι είναι από τις οικογένειες που επένδυσαν τα κέρδη της στεριάς στη θάλασσα. Πούλησε την προίκα της, πήρε και ένα κεφάλαιο από τον σύζυγό της και αγόρασε το πρώτο της πλοίο.

Ο Θανάσης Μαρτίνος αναπολεί: «Το πλοίο κόστισε 100.000 λίρες. Το “Θανάσης”, πρώην “Mary Livanos”, ήταν 10.000 τόνων ατμόπλοιο του 1949. Ανήκε στην εταιρεία του Νικολάου Λιβανού. Μεσολάβησε ο θείος μας, ο καπετάν Πριόβολος Μεθενίτης, τον οποίο εκτιμούσε ιδιαίτερα ο Λιβανός αφού τον είχε καπετάνιο στα πλοία του. Τον επισκέφτηκε στο γραφείο του στο Μονακό και έκλεισε τη συμφωνία. Ενα πλοίο με πολλά προβλήματα και περιπέτειες από την αρχή. Δεν έβγαλε χρήματα. Δεν χάσαμε, αλλά ούτε κερδίσαμε. Κερδίσαμε όμως σε γνώσεις».

Τα πρώτα πλοία

Η Νουνού Μαρτίνου στο επιχειρηματικό της ξεκίνημα, εκτός από τον άνδρα της, είχε στο πλευρό της τον πρωτότοκο γιο τους Θανάση, ο οποίος τότε ήταν 14 ετών! Η ίδια του έδινε τα εύσημα, ενώ η Ελένη Μαρτίνου έχει περιγράψει την τότε κατάσταση: «Ο αδελφός μου, ο Θανάσης, ενώ ακόμη πήγαινε σχολείο, είχε κάτω από τα τετράδιά του έγγραφα για τη δουλειά. Εξ ου και την τελευταία χρονιά δεν ήταν τόσο καλός μαθητής. Ασχολούνταν με τη ναυτιλία και την εταιρεία».

Εκείνος έχει διηγηθεί τα μαθητικά του χρόνια και έχει αποκαλύψει ότι έκανε ακόμη και σκασιαρχείο για να είναι κοντά στη θάλασσα και τα πλοία: «Ασχολούμουν μέρος του χρόνου μου με τη ναυτιλία και κυρίως κρατούσα το ταμείο του πλοίου και έκανα επισκέψεις σε επισκευές. Είχα ενδιαφέρον για τη ναυτιλία ως χόμπι. Εκανα και σκασιαρχείο από το σχολείο και πήγαινα στο Πέραμα και παρακολουθούσα τις επισκευές πλοίων. Οταν στα 18 μου χρόνια πήγα για σπουδές στο Λονδίνο, η ναυτιλία έγινε πλήρους απασχόλησης εργασία για εμένα». Σπούδασε Οικονομικά στο Λονδίνο και στο Οικονομικό της Νομικής.

Η οικογένεια λίγο αργότερα αγόρασε και δεύτερο «βαπόρι», όπως άρεσε να αποκαλεί τα πλοία η Νουνού Μαρτίνου. Για τον σκοπό αυτόν, το ζεύγος πήγε στην Ουαλία. Εκείνη την εποχή ο 17χρονος Θανάσης ταξίδεψε έως την Κίνα, παρότι τότε διάβαζε για τις εισαγωγικές εξετάσεις στο πανεπιστήμιο. Σκοπός του ήταν να το ναυλώσει, να βρει φορτίο δηλαδή προς μεταφορά. «Νέο παιδί και δεν φοβήθηκε να κάνει ένα τέτοιο ταξίδι και μάλιστα στη μακρινή Κίνα», έλεγε η Νουνού με θαυμασμό για τον πρωτότοκο γιο της.

Ενδιαφέρουσα είναι και η ιστορία που διηγείται ο Θανάσης Μαρτίνος για το πώς αγοράστηκε το δεύτερο πλοίο της οικογένειας: «Την εποχή που ήταν να αγοράσει η μητέρα μου το δεύτερο πλοίο, είχε μια έντονη λογομαχία με τον πατέρα μου. Δεν πολυμίλαγαν για 10 ημέρες. Τότε ήταν που εντοπίσαμε ένα αξιόλογο πλοίο 12.000 τόνων, εγγλέζικο. Ο πατέρας ήρθε και μου είπε: “Θανάση, να το αγοράσουμε αυτό το πλοίο να ευχαριστηθεί και η μαμά σου. Ησυχος άνθρωπος. Εφυγε νωρίς, το 1977».

«Δεν είχαμε λεφτά. Ο Θανάσης τελείωνε το Γυμνάσιο, βρήκα λεφτά και πήγαμε στο Λονδίνο για να υπογράψει ο Θανάσης, ο οποίος μου είπε τότε: “Θα υψώσουμε την ελληνική σημαία”. Ο λιμενάρχης στο Λονδίνο με ρώτησε “ξέρεις γραφομηχανή;”, του είπα “ναι” και κάθισα και έγραψα τα έγγραφα. Τα πήρε ο Θανάσης και έτσι παραλάβαμε το βαπόρι. Το πρώτο πλοίο, το “Θανάσης”, που αγοράσαμε το 1964 με 100.000 λίρες, το πουλήσαμε τρία χρόνια αργότερα, το 1967, στην οικογένεια Πατέρα αντί 300.000.».

Τα δύο πρώτα πλοία τα διαχειριζόταν η ναυτιλιακή επιχείρηση της οικογένειας Μεθενίτη με έδρα στον Πειραιά και η Kronos Shipping του Δ. Λεμού με έδρα στο Σίτι του Λονδίνου.

Η Thenamaris

Το 1971 η Αθηνά Μαρτίνου αποφάσισε να πάρει δυναμικά στα χέρια της τη διαχείριση των πλοίων της οικογένειας.

Ιδρυσε την εταιρεία που ονόμασε Thenamaris Ships Management από τα αρχικά των μικρών ονομάτων των παιδιών της: Th(anasis)-e(leni)-n(tinοs)-a(ndreas)…maris. Παρέδωσε όλες τις μετοχές στους γιους της Θανάση, Ντίνο και Ανδρέα. Η Ελένη κράτησε την γκαλερί αλλά οι δύο γιοι της Αρης και Στέφανος Kοροπούλης ασχολούνται επιτυχώς με τη ναυτιλία μέσω της εταιρείας τους Astra Shipmanagement.

«Κατ’ αρχάς, χρειάζονται ικανότητα και ευφυΐα, τα οποία είχε η μητέρα μας. Ηταν εξαιρετικά συμπαθής στους τρίτους και είναι σημαντικό για έναν επιχειρηματία να έχει καλές σχέσεις με τους άλλους», σχολιάζει ο Θανάσης Μαρτίνος και συνεχίζει: «Παράλληλα, εμείς της οφείλουμε μεγάλη ευγνωμοσύνη γιατί από την αρχή μάς άφησε ελεύθερους να έχουμε πρωτοβουλία, εν αντιθέσει με την πλειονότητα άλλων γονέων. Από την αρχή δεν είχε ιδιοκτησία στα πλοία, οι μετοχές των πλοίων ανήκαν στα τρία αδέλφια. Δεν είχε ποσοστό. Ούτε καν για την ασφάλειά της. Ούτε να είναι πρώτη ήθελε. Μας έδωσε από την αρχή τον πρώτο ρόλο και πάντα μας στήριζε σε όλες τις επιλογές μας. Ακόμη και στα αισθηματικά μας δεν ανακατεύτηκε ποτέ».

Ο Θανάσης έμεινε στην εταιρεία έως το 1991. Τη χρονιά εκείνη αποχώρησε και συνέστησε τη δική του, την ΕastMed: «Ο διαχωρισμός των πλοίων έγινε όταν ήμουν 41 χρόνων. Μου αναλογούσαν 15 πλοία χωρίς να έχουν χρέη, όπως το ίδιο συνέβαινε με όλη τη Thenamaris. Είχαμε πολλά παιδιά, οπότε ήταν καλή απόφαση να ανεξαρτητοποιηθούμε. Ωστόσο ακολουθήσαμε και ακολουθούμε και οι τρεις συντηρητική φιλοσοφία με προσεκτικά ανοίγματα».

Τον μεγάλο του αδελφό ακολούθησε λίγα χρόνια αργότερα, το 1997, ο Ανδρέας, ο βενιαμίν της οικογένειας, ο οποίος ίδρυσε τη Minerva (Αθηνά) δίνοντας το όνομα της μητέρας του. Στη Τhenamaris έμεινε ο δευτερότοκος Ντίνος.

Οι διάδοχοι

«Σήμερα υπάρχει διάδοχη κατάσταση και στις τρεις εταιρείες. Τα ανίψια μου, παιδιά των δύο αδελφών μου, είναι ηλικίας γύρω στα 40 έτη. Είναι άξια. Οπως και τα ανίψια μου από την αδελφή μου ασχολούνται και αυτά με τη ναυτιλία και την πλοιοκτησία», αναφέρει ο Θανάσης Μαρτίνος. Και οι τρεις εταιρείες μαζί έχουν σήμερα σχεδόν 300 πλοία διαφόρων τύπων και συνεχίζουν τα ναυπηγικά τους προγράμματα.

Ο στόλος της Thenamaris ήταν πάντοτε διαφοροποιημένος και αποτελούνταν τόσο από εξειδικευμένα πλοία (car carriers – heavy lift) όσο και από πλοία μεταφοράς υγρού και ξηρού φορτίου. Αυτή η επιλογή του επιμερισμού του επιχειρηματικού κινδύνου συνέβαλε στην επιτυχημένη πορεία της επιχείρησης, παρά το γεγονός ότι ο προσανατολισμός της στην εμπορική εκμετάλλευση των πλοίων ήταν κατά κύριο λόγο στη spot αγορά με ναυλώσεις κατά ταξίδι. Στα πρώτα χρόνια λειτουργίας της στράφηκε στη ναυπήγηση τριών φορτηγών handysize (έως 50.000 τόννων) bulk carriers. Στη συνέχεια όμως η οικογένεια Μαρτίνου στήριξε την ανάπτυξή της στην αγορά μεταχειρισμένων πλοίων.

Η Thenamaris θεωρείται μία από τις εταιρείες που εκμεταλλεύτηκαν σε μεγάλο βαθμό και με επιτυχία τη στρατηγική των βραχυχρόνιων αγορών και πωλήσεων πλοίων με στόχο την άντληση κεφαλαιακών κερδών. Από τα μέσα της δεκαετίας του 1990 οι αδελφοί Μαρτίνου επανήλθαν στην επιλογή των ναυπηγήσεων, χωρίς όμως να εγκαταλείψουν ποτέ την έντονη δραστηριοποίησή τους στην αγορά των μεταχειρισμένων πλοίων.

Οι 40 εφοπλιστές

Ενα από τα χαρακτηριστικά της Thenamaris, στο οποίο αποδίδεται σε σημαντικό βαθμό και η επιτυχία της, είναι ότι υπήρξε εργασιακό περιβάλλον που ευνοούσε την επιχειρηματικότητα και την πρωτοβουλία των στελεχών. Δινόταν στα στελέχη η δυνατότητα να συμμετέχουν με μικρό ποσοστό στα πλοία που διαχειρίζονταν, κάτι που συνέβαλε σημαντικά σε αυτό. Το στοιχείο αυτό είναι φανερό και στο γεγονός ότι «από τις τάξεις των στελεχών της ξεπήδησαν 40 σημαντικοί Ελληνες εφοπλιστές», όπως έλεγε με περηφάνια η Νουνού Μαρτίνου.

Το πόσο αγαπητή ήταν αποκαλύπτεται από ένα περιστατικό που τη γέμισε περηφάνια και χαράχτηκε στο μυαλό και την καρδιά της. Το διηγήθηκε η ίδια στην εκπομπή «Αειναύτες» πριν από περίπου έξι χρόνια: «Εχω ένα καραβάκι 50 χρόνων και το αράζω στη Σχοινούσα, όπου ψαρεύω.

Την ημέρα των γενεθλίων μου, αρχές Αυγούστου, σηκώθηκα το πρωί για να μαζέψω τα παραγάδια. Και σκέφτηκα: Πωπώ, σήμερα είναι και τα γενέθλιά μου! Μόλις βγήκα στο κατάστρωμα αντίκρισα ένα πρωτόγνωρο θέαμα: είδα 100 κότερα στη Σχοινούσα σημαιοστολισμένα για να με τιμήσουν την ημέρα των γενεθλίων μου. Μοναδική αναγνώριση. Με κάνει υπερήφανη».