The Karystianou Phenomenon (EN-GR)

August 6, 2026  – GREEK ORIGINAL TEXT FOLLOWS

By Pantelis Savvidis

I will attempt to offer a commentary that is, as far as possible, free of emotional commitments and party-political affiliations. I do not belong to any political organization. I am interested, however, in seeing political expression given to the effort—however initially imperfect, contradictory, and chaotic—of an existing social current that has long since rejected Greece’s post-junta political system.

“Hope for Democracy” was not created because a group of citizens decided to revive the direct democracy of ancient Athens, nor because it was preceded by a coherent ideological and policy-development process. It was created because different forms of social disillusionment coalesced around Maria Karystianou: anger over the Tempi disaster and impunity; distrust of the justice system; rejection of the Mitsotakis government; disappointment with the opposition parties; and the sense that institutions function to protect closed mechanisms of power.

For this reason, whether one likes it or not, it remains a “Karystianou party.” Its official name is “Hope for Democracy – Maria Karystianou, Independent Citizens’ Movement,” and the name itself reflects the organizational reality: the leading personality does not merely accompany the organization; she constitutes its identity and its principal political asset.

At its founding presentation, the movement set its sights as high as first place, acknowledging that “to change things, you need power.” Without Maria Karystianou, this particular party would not exist today. That is not a criticism. It is the condition from which it began.

Karystianou as a Political Phenomenon

Maria Karystianou constitutes a contemporary political phenomenon because she did not emerge through the party hierarchy. Her public legitimacy was born outside the professional political arena, through a struggle for justice. Society did not come to know her as a candidate seeking office, but as a mother who confronted a system which, in the view of a large part of public opinion, attempted to manage the Tempi tragedy both politically and in terms of public communications.

This trajectory gave her a kind of moral authority.

Many citizens feel that they have watched and tested her over the course of several years. For this reason, they are not easily influenced by every accusation or personal attack directed against her. Their trust is based primarily not on the details of her political program, but on the consistency they believe she has demonstrated in confronting those in power.

Some may see in her a contemporary version of ancient Greek tragedy: private grief transformed into a public demand for justice. This image helps explain her strength, but it also carries a risk. The moral legitimacy of an individual does not automatically amount to political competence, just as personal tragedy does not grant immunity from democratic scrutiny.

In political theory, the project could be understood as a hybrid between a “movement-party” and a “leader’s party.” The relevant literature points out that, in an age of personalized politics, even collective parties can be transformed into leader-centered parties under the influence of charismatic leadership. Movement-parties, on the other hand, combine social mobilization, anti-system rhetoric, and promises of participation with the unavoidable pursuit of parliamentary power.

Karystianou stands precisely at the center of this contradiction: she wants to express society’s opposition to the party system, yet in order to change that system she must become a party, select candidates, develop a program, and acquire discipline and hierarchy. She cannot forever avoid becoming what she criticizes.

She can only try to organize it differently.

Is It Really a “Post-Post-Political” Formation?

The established term is “post-politics” or the “post-political condition”: the retreat of substantive ideological conflict and its replacement by technocratic management, communications, and a contrived consensus in which no genuine alternatives exist. Theories of the “post-political” describe precisely this closing of the political horizon and the resulting disillusionment with parties that appear to implement variations of the same policies.

Karystianou does not belong to this category. This is why we speak of the Karystianou phenomenon. Political theory needs to study it.

The Karystianou project does not exist beyond politics. On the contrary, it represents the return of political conflict within a society that feels it has been deprived of the right to make meaningful choices.

It is not “post-post-political” because it transcends politics, but because it seeks to repoliticize social anger that had been excluded from the established party channels. A more precise term would be a “post-systemic movement-party”: a project born in the aftermath of citizens’ rupture with the party system, but which has yet to construct a new institutional model.

Ernesto Laclau’s analysis of populism is helpful here. A multitude of different and initially disconnected demands—justice, transparency, dignity, national sovereignty, social protection—can constitute a “people” when they become connected around a common symbol and a common adversary.

In this case, Karystianou functions as the unifying node of a heterogeneous current. Its unity, however, remains fragile, because citizens who agree on what they reject do not necessarily agree on what should be built in its place.

The “Quantum Approach”

The claim that the Karystianou effort requires a “quantum approach” suggests that the project is developing under conditions of uncertainty, multiple possibilities, and social chaos. It cannot be predicted linearly, nor can it be explained with the mechanistic certainty that a particular organizational action will necessarily produce a particular political outcome.

The theory of complex and nonlinear systems is more appropriate. A heterogeneous social movement can indeed undergo unpredictable changes, reach “bifurcation points,” and display great sensitivity to small events. A resignation, an unfortunate statement, or an organizational dispute can produce disproportionately large consequences.

But even within chaos, there are structures and “attractors.” Within “Hope for Democracy,” the strongest attractor is undoubtedly Karystianou herself.

Those who have left the movement did not necessarily hold “deterministic” views. Many were calling for elected rather than appointed bodies, transparency, clearly defined responsibilities, and accountability. These demands do not constitute a mechanistic anachronism. They are elementary democratic safeguards.

The Challenge

The Karystianou party could become one of the critical factors in bringing about political change.

Until the elections, the project will probably continue to revolve around Maria Karystianou. The electoral contest will show whether social trust can be transformed into stable political representation.

The fundamental question, however, is not simply whether Karystianou will survive the departures. She will.

The question is whether she will be able to resolve the fundamental contradiction at the heart of her project: whether she can remain its irreplaceable founding figure while simultaneously creating an organization that does not depend entirely on her will.

Uncertainty is inevitable. Chaos can be creative. Democracy, however, is not a quantum phenomenon. It requires rules, representation, transparency, and institutional checks and balances.

If “Hope for Democracy” succeeds in building these, it may introduce something genuinely new into Greek public life.

=================

Το φαινόμενο Καρυστιανού

August 6, 2026

Του Παντελή Σαββίδη

Θα επιχειρήσω έναν σχολιασμό όσο γίνεται απαλλαγμένο από συναισθηματικές δεσμεύσεις και κομματικές ταυτίσεις. Δεν ανήκω σε κανέναν πολιτικό φορέα. Με ενδιαφέρει, όμως, να αποκτήσει πολιτική έκφραση η προσπάθεια—έστω αρχικά ατελή, αντιφατική και χαοτική—ενός υπαρκτού κοινωνικού ρεύματος που έχει απορρίψει εδώ και καιρό το μεταπολιτευτικό πολιτικό σύστημα.

Η «Ελπίδα για τη Δημοκρατία» δεν δημιουργήθηκε επειδή μια ομάδα πολιτών αποφάσισε να επαναφέρει την άμεση δημοκρατία της αρχαίας Αθήνας ούτε επειδή προηγήθηκε μια συγκροτημένη ιδεολογική και προγραμματική επεξεργασία. Δημιουργήθηκε επειδή γύρω από τη Μαρία Καρυστιανού συσπειρώθηκαν διαφορετικές κοινωνικές απογοητεύσεις: η οργή για τα Τέμπη και την ατιμωρησία, η δυσπιστία προς τη Δικαιοσύνη, η απόρριψη της κυβέρνησης Μητσοτάκη, η απογοήτευση από τα κόμματα της αντιπολίτευσης και η αίσθηση ότι οι θεσμοί λειτουργούν για την προστασία κλειστών μηχανισμών εξουσίας. Γι’ αυτό, είτε αρέσει είτε όχι, πρόκειται ακόμη για «κόμμα Καρυστιανού». Η επίσημη ονομασία είναι «Ελπίδα για τη Δημοκρατία – Μαρία Καρυστιανού, Ανεξάρτητο Κίνημα Πολιτών» και η ίδια η ονομασία αποτυπώνει την οργανωτική αλήθεια: η ηγετική προσωπικότητα δεν συνοδεύει απλώς τον φορέα· αποτελεί το αναγνωριστικό και το βασικό πολιτικό του κεφάλαιο.

Η ιδρυτική παρουσίαση έθεσε ως στόχο ακόμη και την πρώτη θέση, με την παραδοχή ότι «για να αλλάξεις τα πράγματα χρειάζεσαι εξουσία». Χωρίς τη Μαρία Καρυστιανού δεν υπάρχει σήμερα το συγκεκριμένο κόμμα. Αυτό δεν είναι μομφή. Είναι η αφετηριακή συνθήκη του. Η Καρυστιανού ως πολιτικό φαινόμενο Η Μαρία Καρυστιανού αποτελεί σύγχρονο πολιτικό φαινόμενο επειδή δεν προέκυψε από την κομματική επετηρίδα. Η δημόσια νομιμοποίησή της γεννήθηκε έξω από το επαγγελματικό πολιτικό πεδίο, μέσα από έναν αγώνα για δικαιοσύνη. Η κοινωνία δεν τη γνώρισε ως υποψήφια που διεκδικούσε αξίωμα, αλλά ως μητέρα που συγκρούστηκε με ένα σύστημα το οποίο, κατά την πεποίθηση μεγάλου μέρους της κοινής γνώμης, επιχείρησε να διαχειριστεί πολιτικά και επικοινωνιακά την τραγωδία των Τεμπών. Αυτή η διαδρομή τής προσέδωσε ένα είδος ηθικής αυθεντίας.

Πολλοί πολίτες θεωρούν ότι την έχουν παρακολουθήσει και δοκιμάσει επί χρόνια. Γι’ αυτό δεν επηρεάζονται εύκολα από κάθε κατηγορία ή προσωπική επίθεση εναντίον της. Η εμπιστοσύνη τους δεν στηρίζεται πρωτίστως στις προγραμματικές λεπτομέρειες, αλλά στη συνέπεια που πιστεύουν ότι επέδειξε απέναντι στην εξουσία. Μερικοί ενδέχεται να βιώνουν στο πρόσωπό της μια σύγχρονη εκδοχή αρχαιοελληνικής τραγωδίας: την ιδιωτική οδύνη που μετατρέπεται σε δημόσια απαίτηση δικαιοσύνης. Η εικόνα αυτή εξηγεί τη δύναμή της, αλλά εμπεριέχει και κίνδυνο. Η ηθική νομιμοποίηση ενός προσώπου δεν αποτελεί αυτομάτως πολιτική επάρκεια, όπως και η προσωπική τραγωδία δεν προσφέρει ασυλία από τον δημοκρατικό έλεγχο.

Στην πολιτική θεωρία, το εγχείρημα θα μπορούσε να προσεγγιστεί ως ένα υβρίδιο «κόμματος-κινήματος» και «κόμματος του ηγέτη». Η σχετική βιβλιογραφία επισημαίνει ότι, στην εποχή της εξατομικευμένης πολιτικής, ακόμη και συλλογικά κόμματα μπορούν να μεταμορφωθούν σε αρχηγικά κόμματα υπό την επίδραση μιας χαρισματικής ηγεσίας. Τα κόμματα-κινήματα, από την άλλη, συνδυάζουν κοινωνική κινητοποίηση, αντισυστημική γλώσσα και συμμετοχικές υποσχέσεις με την αναγκαστική επιδίωξη κοινοβουλευτικής εξουσίας. Η Καρυστιανού βρίσκεται ακριβώς πάνω σε αυτή την αντίφαση: θέλει να εκφράσει την κοινωνία εναντίον του κομματικού συστήματος, αλλά για να αλλάξει το σύστημα πρέπει να γίνει κόμμα, να επιλέξει υποψηφίους, να αποκτήσει πρόγραμμα, πειθαρχία και ιεραρχία. Δεν μπορεί να αποφύγει για πάντα αυτό που καταγγέλλει.

Μπορεί μόνο να προσπαθήσει να το οργανώσει διαφορετικά. Είναι πράγματι «μετά-μεταπολιτικό» μόρφωμα; Καθιερωμένος είναι ο όρος «μεταπολιτική» ή «μεταπολιτική συνθήκη»: η υποχώρηση των ουσιαστικών ιδεολογικών συγκρούσεων και η αντικατάστασή τους από τεχνοκρατική διαχείριση, επικοινωνία και μια προσποιητή συναίνεση χωρίς πραγματικές εναλλακτικές. Οι θεωρίες του «post-political» περιγράφουν ακριβώς το κλείσιμο του πολιτικού ορίζοντα και την απογοήτευση από τα κόμματα που μοιάζουν να εφαρμόζουν παραλλαγές της ίδιας πολιτικής.

Η Καρυστιανού δεν ανήκει σε αυτήν την κατηγορία. Γι αυτό μιλάμε για φαινόμενο Καρυστιανού. Η πολιτική θεωρία πρέπει να το μελετήσει. Το εγχείρημα Καρυστιανού δεν βρίσκεται πέρα από την πολιτική. Αντίθετα, εκφράζει την επιστροφή της πολιτικής σύγκρουσης μέσα σε μια κοινωνία που αισθάνεται ότι της αφαιρέθηκε το δικαίωμα ουσιαστικής επιλογής. Δεν είναι «μετά-μεταπολιτικό» επειδή υπερβαίνει την πολιτική, αλλά επειδή επιχειρεί να επαναπολιτικοποιήσει την κοινωνική αγανάκτηση που είχε αποκλειστεί από τα καθιερωμένα κομματικά κανάλια. Ακριβέστερος όρος θα ήταν «μετασυστημικό κόμμα-κίνημα»: ένα εγχείρημα που γεννιέται μετά τη ρήξη των πολιτών με το κομματικό σύστημα, χωρίς να έχει ακόμη συγκροτήσει νέο θεσμικό πρότυπο.

Η ανάλυση του Ερνέστο Λακλάου για τον λαϊκισμό βοηθά εδώ. Ένα πλήθος διαφορετικών και αρχικά ασύνδετων αιτημάτων—Δικαιοσύνη, διαφάνεια, αξιοπρέπεια, εθνική κυριαρχία, κοινωνική προστασία—μπορεί να συγκροτήσει έναν «λαό» όταν συνδεθεί γύρω από ένα κοινό σύμβολο και έναν κοινό αντίπαλο. Στην περίπτωση αυτή, η Καρυστιανού λειτουργεί ως ο ενοποιητικός κόμβος ενός ετερογενούς ρεύματος. Η ενότητα, όμως, παραμένει εύθραυστη, επειδή οι πολίτες που συμφωνούν στο τι απορρίπτουν δεν συμφωνούν αναγκαστικά στο τι πρέπει να οικοδομήσουν.

Η «κβαντική προσέγγιση»

Η προσπάθεια Καρυστιανού απαιτεί «κβαντική προσέγγιση» υποδηλώνει ότι το εγχείρημα εξελίσσεται σε συνθήκες αβεβαιότητας, πολλαπλών ενδεχομένων και κοινωνικού χάους. Δεν μπορεί να προβλεφθεί γραμμικά ούτε να εξηγηθεί με τη μηχανιστική βεβαιότητα ότι μια συγκεκριμένη οργανωτική ενέργεια θα παράγει αναγκαστικά ένα συγκεκριμένο πολιτικό αποτέλεσμα. Πιο κατάλληλη είναι η θεωρία των σύνθετων και μη γραμμικών συστημάτων. Ένα ετερογενές κοινωνικό κίνημα μπορεί πράγματι να εμφανίσει απρόβλεπτες μεταβολές, «σημεία διακλάδωσης» και μεγάλη ευαισθησία σε μικρά γεγονότα. Μια αποχώρηση, μια ατυχής δήλωση ή μια οργανωτική σύγκρουση μπορούν να παράγουν δυσανάλογες συνέπειες.

Αλλά ακόμη και στο χάος υπάρχουν δομές και «ελκυστές». Στην «Ελπίδα για τη Δημοκρατία» ο ισχυρότερος ελκυστής είναι αναμφίβολα η ίδια η Καρυστιανού. Οι αποχωρήσαντες δεν είχαν κατ’ ανάγκη «ντετερμινιστικές» απόψεις. Πολλοί ζητούσαν εκλεγμένα αντί διορισμένων οργάνων, διαφάνεια, σαφείς αρμοδιότητες και λογοδοσία. Αυτά δεν αποτελούν μηχανιστικό αναχρονισμό. Αποτελούν στοιχειώδεις δημοκρατικές εγγυήσεις. Το στοίχημα Το κόμμα Καρυστιανού μπορεί να αποτελέσει έναν από τους κρίσιμους παράγοντες πολιτικής αλλαγής.

Μέχρι τις εκλογές το εγχείρημα πιθανότατα θα συνεχίσει να κινείται γύρω από τη Μαρία Καρυστιανού. Η εκλογική αναμέτρηση θα δείξει αν η κοινωνική εμπιστοσύνη μπορεί να μετατραπεί σε σταθερή πολιτική εκπροσώπηση. Το ουσιαστικό ερώτημα, όμως, δεν είναι μόνο αν η Καρυστιανού θα αντέξει τις αποχωρήσεις. Θα τις αντέξει. Είναι αν θα μπορέσει να λύσει τη θεμελιώδη αντίφαση του εγχειρήματός της: να παραμείνει η αναντικατάστατη ιδρυτική μορφή και συγχρόνως να δημιουργήσει έναν φορέα που δεν θα εξαρτάται απολύτως από τη βούλησή της.

Η αβεβαιότητα είναι αναπόφευκτη. Το χάος μπορεί να είναι δημιουργικό. Η δημοκρατία, όμως, δεν είναι κβαντικό φαινόμενο. Χρειάζεται κανόνες, αντιπροσώπευση, διαφάνεια και θεσμικά αντίβαρα. Αν η «Ελπίδα για τη Δημοκρατία» τα οικοδομήσει, μπορεί να εισαγάγει κάτι πραγματικά νέο στον δημόσιο βίο.