Της Βάσως Μώραλη
Αυτή την ώρα κηδεύεται στο Ηράκλειο ο σταυραετός της Κρήτης, ο Νίκος Ψιλάκης, ο αδελφικός μου φίλος, ο ασυναγώνιστος σε προσφορά δημοσιογράφος και συγγραφέας, που μεσουράνησε για τεσσεράμιση δεκαετίες στο νησί που τον γέννησε κι επέλεξε να το υπηρετήσει με πάθος κι αφοσίωση όλη του τη ζωή.
Ο καλός κ’αγαθός Νίκος μας, ο πρωτοπόρος, ρηξικέλευθος και πάντα σεμνός, ο αεικίνητος και ακατάβλητος -παρά την τιτάνια μάχη του με το “θηρίο” επί δεκαετίες… Άλλοι στη θέση του ίσως να είχαν παραδοθεί χρόνια πριν, μα ‘κείνον θαρρείς κι η μάχη αυτή τον γέμιζε κουράγιο και δύναμη για να πετά όλο και ψηλότερα, να κατακτά ακόμα περισσότερες κορυφές οδηγημένος από την άσβεστη αγάπη του για την Κρήτη “του”, με την άγρυπνη και πολύτιμη συμπαράσταση της Μαρίας, της ευγενέστατης και χαλύβδινης συντρόφου της ζωής του.
Μαζί, με τον Νίκο πάντα μπροστάρη και εμπνευστή, δημιούργησαν μια μοναδική κι ασύνορη συλλογή έργων προσφοράς στην Κρήτη για την ανάδειξη της πολιτιστικής, θρησκευτικής και γαστρονομικής της παράδοσης: από τα “Μοναστήρια της Κρήτης” και την “Κρητική Παραδοσιακή Κουζίνα”, μέχρι τα ειδικά βιβλία τους για το ελαιόλαδο και το ψωμί, μέχρι τις καταγραφές των λαϊκών εθίμων και παραδόσεων της “λεβεντομάνας” Κρήτης, μέχρι τα ιστορικά μυθιστορήματα του Νίκου με επίκεντρο την Κρήτη, το πρωτοποριακό (για την ελληνική επαρχία των αρχών του ’80) μηνιαίο περιοδικό “ΚΡΗΤΙΚΕΣ ΕΙΚΟΝΕΣ”, μέχρι τις δεκάδες χιλιάδες φωτογραφίες του Νίκου (άλλο μεράκι του κι αυτό) με πρόσωπα, πράγματα και θέματα που ζωγράφισαν την Κρήτη διαχρονικά. Με εκπληκτική προβολή της Κρήτης σε πολλά σημεία του πλανήτη μας με την αυτοπρόσωπη παρουσία του σε συνέδρια, σεμινάρια, εκθέσεις.
Κι η άλλη αγάπη του, η Δημοσιογραφία, αξιώθηκε να τον έχει “υπηρέτη” της για κοντά μισόν αιώνα πότε στις εφημερίδες και πότε στα ραδιόφωνα του Ηρακλείου, όπου έχτισε μια μοναδική σχέση με τον κόσμο που λάτρευε και τον λάτρευε… Άγρυπνος, ακέραιος, ευαίσθητος κι αγωνιστής είτε με το στυλό είτε με τη φωνή του… Δύο φορές τιμημένος με βραβεία της Ακαδημίας Αθηνών (μεταξύ άλλων), ο Νίκος Ψιλάκης δούλεψε, δημιούργησε κι έζησε όχι για μία, αλλά για τρεις και τέσσερις ζωές. Κι ας μας “έφυγε” χθες μόλις στα 69 του χρόνια…
Ευλογήθηκα να τον γνωρίσω στα 19 μου χρόνια, στην πρώτη μου επίσκεψη στην Κρήτη (που για κάποιον δυσεξήγητο λόγο αγαπούσα από μικρό παιδί, εγώ σ’ ένα χωριό της Μακεδονίας!), κι έμεινε φίλος ζωής για πάντα -όπως κι η Μαρία του. Κι ας είχαμε κάποια χρόνια τώρα να ιδωθούμε από κοντά… Μου έκανε την τιμή, τότε στην απογείωσή του με την έκδοση των “ΚΡΗΤΙΚΩΝ ΕΙΚΟΝΩΝ”, να με επιλέξει μεταξύ των συνεργατών του δείχνοντάς μου εμπιστοσύνη κι εκτίμηση. Και γιγάντωσε την αγάπη μου για την Κρήτη σε σημείο που σκεφτόμουν σοβαρά στη δεκαετία του ’80 (παρ’ ότι ήμουν καλά τακτοποιημένη επαγγελματικά στην Αθήνα) να μετακομίσω μόνιμα στην Κρήτη για να βρεθώ στενότερα επαγγελματικά κοντά του… Δεν έγινε, η ζωή με οδήγησε σε άλλα μήκη και πλάτη της Γης.
Νιώθω πως χάνω έναν δεύτερο αδελφό μου με την απώλεια του Νίκου. Θα τον κρατώ πάντα στην καρδιά μου ως έναν πολύτιμο φίλο που μου έστειλε γενναιόδωρα η ζωή. Θρηνώ το πρόωρο φευγιό του κι ανάβω το κερί μου στη μνήμη του εδώ στη Μακεδονία, που επίσης κι εκείνος αγαπούσε.
Η σκέψη μου είναι στη Μαρία του και στην Έφη τους, που θ’ αγωνίζονται τώρα ν’ αντέξουν τη φυσική απουσία του…
Τα χώματα της Κρήτης σου να σε υποδεχτούν με μια ζεστή αγκαλιά, Νικόλα μου! Τα τίμησες με το παραπάνω!
