EDITOR’S NOTE: (Nick Stamatakis): One of the most significant events about the celebration of the 200 years of the Greek Revolution is the publication in Greek of the correspondence between Thomas Jefferson and Adamantios Korais during the Greek Revolution, taking place in Athens this weekend. Below you can read an analysis by Dr. Stamatia Dova, while in the second part of this post the news from Greece on the momentous publication of the correspondence in Greek.  And now the most important question: Why is Korais not celebrated, as he should, next to Kapodistrias, as one of the greatest heroes of the Greek Revolution?  The answer is very disturbing to us – considering the “challenges” we are faced with from the tyrannical GOA hierarchy: Because he promoted throughout his life rational reasoning and revival of ancient Greek ideals for governance – and thus he came in conflict with the clergy…
By Dr. Stamatia Dova  (www.greekrevolution.org)

(Courtesy of the Benaki Museum, Athens)

This image appeared on the cover of Korais’ Salpisma Polemistirion (1801) or Military Bugle Call. Hellas, or Greece, is depicted as a hostage (omiros) of the Turks, on the ruins of its Classical glory.

While the Greek Revolution was in its third year, Adamantios Korais (1748-1833), a leading figure of the Greek Enlightenment and fervent proponent of liberty for his native Hellas, wrote to Thomas Jefferson (1743-1826) to request advice on state-building, also suggesting that the U.S. send trade representatives to Greece. Jefferson responded kindly to the former, but remained silent about the latter. For his advice to Korais, Jefferson was drawing from (and looking back at) his own experience on state-building, which coincided with the first half-century of American independence. Consisting of four letters exchanged over the span of one and-a-half years (July 1823-January 1825), their correspondence reveals their shared faith in elective government as well as in the power of education to produce enlightened citizens and, by extension, well-governed states.

PORTRAIT ABOVE: This portrait of Thomas Jefferson (1743–1826) by Thomas Sully (1783–1872), painted in 1821, shows Jefferson at age 78 and about two years before his correspondence with Korais. The portrait was commissioned by the faculty and cadets of West Point, where it continues to reside.

The two men had met in Paris approximately thirty-five years earlier, when Jefferson was serving as U.S. minister to France (1785-89), while Korais was pursuing a distinguished career as an intellectual. Born in Smyrna in 1748 of Chiote descent and trained in the Classics and medicine in Smyrna, Amsterdam, and Montpellier, Korais had devoted his life to educating his fellow-Greeks as well as promoting the cause of Greek independence from the Ottoman Empire. To this end, he produced a remarkable corpus of editions of ancient Greek authors, The Hellenic Library, comprised of select texts with preface (Prolegomena), modern Greek translation, and commentary, while simultaneously leading Philhellenic efforts in France. In his Prolegomena, Korais heralded the need for the people of Greece to be shaped as citizens by the wisdom of their ancestors through a process of transfer of knowledge (metakenosis). Made possible by state-sponsored education, this transfer would help produce a conscientious citizenry, thereby enabling political stability and securing an auspicious start for the nascent Greek state.

Portrait of Adamantios Korais (1748–1833). Author and date unknown. (National Historical Museum, Athens.)

An eyewitness (and great admirer) of the French Revolution, Korais considered liberty as the ultimate civic good and tirelessly advocated for the character formation and citizen training that would allow his compatriots to not only attain but also safeguard it. His concern was that they, despite their incontestable bravery during the Revolutionary War, lacked experience in self-government and were unprepared to address the crises of early statehood, including interference by other European nations. In this spirit, he reached out to Thomas Jefferson (July 20, 1823), who replied with a seven-page thoughtfully composed summary of the American system of government. Although he declared his (and his country’s) unwavering moral support for the Greek Independence War, Jefferson made clear that U.S. foreign policy did not allow military involvement “with the broils of Europe” based on what would come to be known as the “Monroe Doctrine” (letter of October 31, 1823). Jefferson’s moral support for the Greek cause derived from his genuine admiration for a country “which, the first of civilised nations, presented examples of what man should be.” Nevertheless, he acknowledged that the political systems of ancient Athens and Sparta were no longer “practicable,” as they did not fulfill “the only legitimate objects of government” in the modern age, “the equal rights of man and the happiness of every individual.” As a means of ensuring these rights for the people of Greece, Jefferson recommended a “government by the people acting, not in person, but by representatives, chosen by themselves.”

Jefferson highlighted the crucial role of the people in all branches of government as they, “especially when moderately instructed, are the only safe, because the only honest, depositories of the public rights.” Before proposing a working model for the future Greek state, Jefferson recognized the necessity for a temporary government (and Constitution) until circumstances would allow for the time and deliberation required for the writing of Greece’s permanent Constitution. In view of the size difference between the U.S. and the estimated territory of the future Greek state, Jefferson recommended to Korais a single government as opposed to a federation of states. Moreover, he encouraged him to review State Constitutions from across the U.S. in order to identify elements that might be helpful in formulating Greece’s political system. Most importantly, Jefferson proceeded to offer his own observations “on those provisions particularly which have not fulfilled expectations, or which, being varied in different states, leave a choice to be made of that which is best.”

Having served twice (1801-09) as U.S. President, Jefferson was in a position to elaborate on the efficiency of executive offices. He underscored the importance of a (preferably elected) single executive officer as head of State, reiterated his approval for the powers vested in the Office of the President, and drew attention to the need for balance between the two legislative bodies. By revisiting the regime of which he was a notable co-founder, Jefferson also renewed his support for what he considered to be its enduringly successful features, such as the structure of the executive branch, while sharing his concern about potential design flaws, such as the tenure of office in the Judiciary. Carefully articulated for the benefit of his fellow state-founder, Jefferson’s reexamination of the U.S. Constitution emphasized the five principles “in which all [states] agree and which all cherish as vitally essential to the protection of the life, liberty, property and safety of the citizen”: freedom of religion, freedom of person (Habeas Corpus), trial by jury, the exclusive right of legislation and taxation in the representatives of the people, and freedom of the press. Furthermore, Jefferson emphasized that the Constitution should “provide a mode of amendment, when experience or change of circumstances shall have manifested that any part of it is unadapted to the good of the nation.”

Photo Above: The signature page of Korais’ letter to Jefferson from July 10, 1823 (left). Korais wrote to Jefferson in French. Notice that Korais rendered his last name as “Coray.” Jefferson wrote to Korais in English (right). On the first page of the October 23, 1823, letter shown here, Jefferson thanks Korais for having sent him copies of his editions of Aristotle’s Ethics and Strategikos of Onesander.

Korais’ appeal for guidance also provided Jefferson with an opportunity to touch upon notions they both cherished, the importance of public education and the significance of the Classics for College training. Their implicit (and heartfelt) agreement, as manifested independently in their writings, reverberates through this section of Jefferson’s letter. Jefferson had been following Korais’ publications since their encounter in Paris, and was most appreciative when, along his first letter, Korais sent him copies of his editions of Aristotle’s Ethics and Onesander’s Strategicus. An enthusiastic lifelong student of the Classics, Jefferson assiduously promoted Greek and Latin as part of the curriculum of the University of Virginia, which he founded in 1819. Korais, convinced that a meaningful classical revival would rapidly counteract the disastrous effects of 400 years of Ottoman occupation on the Hellenic psyche, constantly appealed for public schools with strong curricula in the humanities. Both men were invested in curricular design and wished to see Classical Studies enjoy the pride of place they deserved in secondary and tertiary education; their influence on the educational systems of their respective countries was enormous, as was the emphasis they placed on education as a prerequisite for self-government. Hoping to have been of help to the Greek people, Jefferson ended his letter by envisioning his advice as a tribute to the ancient Greek authors, philosophers, and heroes, to whom humanity was greatly indebted.


“No people sympathize more feelingly than ours with the sufferings of your countrymen, none offer more sincere and ardent prayers to heaven for their success: and nothing indeed but the fundamental principle of our government, never to entangle us with the broils of Europe, could restrain our generous youth from taking some part in this holy cause”…

~ Thomas Jefferson


Grateful for “lessons from such a master,” Korais wrote back on December 28, 1824 to thank Jefferson, also sending him copies of his new publications, a modern Greek translation of a treatise on criminology and politics by Cesare Beccaria (1738-94), jurist and philosopher of the Italian Enlightenment, and two classical texts. In this letter, Korais restated his wish to see his home country enjoying the benefits of a Constitution just as Jefferson’s country had been. In rather melancholic tones, he expressed his anxiety about the future of Greece, which he described with the ancient Greek term τὸ ἄδηλον, “the unknown.” Quoting Euripides in the original (fr.49.4 Nauck), Korais graciously acknowledged Jefferson’s proficiency in ancient Greek and called for his continued interest “in the fate of Greece.”

Jefferson letter to Korais (Library of Congress, Manuscripts Division)

Korais’ third and final letter, sent on January 30, 1825, concluded the correspondence between the two men. It was accompanied by a copy of his new edition of Plutarch’s Politics, the preface to which contained anonymous references to Jefferson’s prior advice. In his letter, Korais praised Jefferson for dealing a powerful blow to European oligarchy through his (and the American State’s) splendid reception of Marquis de Lafayette in 1824. Quoting Euripides in the original again (fr. 287.1-2 Nauck), Korais commended Jefferson for endorsing the liberal cause by actions and not words, and invited him to recognize the autonomy of Greece before England and other countries, “so that the free Greeks may one day receive in their country and treat like brethren the compatriots of Jefferson and Franklin.”

Korais’ wish came true in 1837, four years after his death and eleven years after Jefferson’s. Their correspondence, however, helped generate a discourse that had considerable influence on the 1827 Greek Constitution. Inspired by the Classics and fostered by Enlightenment, the ideological profiles of the two men found a brief, yet pivotal meeting point in the challenges of state-building, to which they both gave the best of their thoughts and feelings.


Augustinos, Olga.  “Philhellenic Promises and Hellenic Visions: Korais and the Discourses of the Enlightenment.” In Hellenisms: Culture, Identity and Ethnicity from Antiquity to Modernity, edited by Katerina Zacharia, 185-216.  Florence: Routledge, 2008.

Chaconas, Stephen G.  “The Jefferson-Korais Correspondence.”  The Journal of Modern History 14, no. 1 (1942): 64-70.

Constantelos, Demetrios J.  “Thomas Jefferson’s Philhellenism.”  Greek-American Review 55, no. 673 (2004): 11-26.

Droulia, Loukia.  “The Classics in the Service of Renascent Greece: Adamantios Korais and his Editorial Work.”  Biblos 72, no. 1 (1996): 1-17.

Clogg, Richard.  A Concise History of Greece.  Cambridge; New York: Cambridge University Press, 2013.

Clogg, R.  I Kath’imas Anatoli.  Piscataway: Gorgias Press, 2010.

Clogg, R.  “Korais and the Movement for Greek Independence.”  History Today 33, no. 10 (1983): 10-14.

Cogliano, Francis. D.  A Companion to Thomas Jefferson.  Somerset: Wiley-Blackwell, 2011.


Ιστορικά ντοκουμέντα: Στα ελληνικά για πρώτη φορά η αλληλογραφία Κοραή-Τζέφερσον

Η δημοσίευση σημαντικών ιστορικών ντοκουμέντων, άγνωστων στο ευρύ κοινό, τα οποία δεν είχαν μεταφραστεί στα ελληνικά, συμπίπτει με την επέτειο των 200 χρόνων της Ελληνικής Επανάστασης.

Πρόκειται για την αλληλογραφία του κορυφαίου Έλληνα διαφωτιστή Αδαμάντιου Κοραή με τον τρίτο Πρόεδρο των Ηνωμένων Πολιτειών και συγγραφέα της Διακήρυξης της Ανεξαρτησίας Τόμας Τζέφερσον, η οποία έλαβε χώρα τη διετία 1823-1825 και για την οποία δεν θα ήταν υπερβολή να πει κανείς πως έως σήμερα ήταν παραμελημένη στη Βιβλιοθήκη του Αμερικανικού Κογκρέσου.

Όπως όμως επισημαίνουν στο ΑΠΕ-ΜΠΕ μια σειρά από σημαντικούς μελετητές της Ιστορίας και ιδιαίτερα εκείνης της περιόδου, η αλληλογραφία Κοραή-Τζέφερσον αποτελεί ένα από τα πιο σημαντικά τεκμήρια της θεωρίας της πολιτικής ελευθερίας που αναπτύχθηκε κατά τον 19ο αιώνα. Δημοσιεύεται δε για πρώτη φορά ολόκληρη σε μετάφραση του καθηγητή Περικλή Βαλλιάνου, η οποία φιλοξενείται στην επιθεώρηση Athens Review of Books.

«Διαπιστώνοντας ότι τα σημαντικά αυτά γραπτά μνημεία ποτέ δεν είχαν προσφερθεί ενιαία και ολοκληρωμένα στο ελληνικό κοινό ζήτησα από τον καθηγητή Περικλή Βαλλιάνο να τα μεταφράσει», λέει στο ΑΠΕ-ΜΠΕ ο εκδότης της επιθεώρησης Μανώλης Βασιλάκης. «Προσεχώς θα κυκλοφορήσουν και σε βιβλίο, στο οποίο θα προσθέσουμε και το μνημειώδες εκτενέστατο φιλελληνικό κήρυγμα του φίλου των Κοραή και Τζέφερσον, Έντουαρντ Έβερετ, που κινητοποίησε τη δημοκρατική κοινή γνώμη σε όλη την Αμερική υπέρ του ελληνικού Αγώνα». Ο Περικλής Βαλλιάνος, ο οποίος συνοδεύει τη μετάφραση με ένα αναλυτικό δοκίμιο, κάνει από την πλευρά του λόγο για «μεγάλη παράλειψη», προσθέτοντας πως «η αλληλογραφία αυτή θα έπρεπε να είναι κεντρικός πυλώνας της ιστορικής μας παιδείας».

Γιατί όμως δεν βρήκαν τα σημαντικά αυτά τεκμήρια τη θέση που τους αξίζει; Κι έπειτα, γιατί απευθύνθηκε ο Κοραής στον Τζέφερσον και πώς ο αΑμερικανός πολιτικός επηρέασε τον Έλληνα στοχαστή; Οι ειδικοί στους οποίους απευθύνθηκε το ΑΠΕ-ΜΠΕ, εξηγούν:

«Κορυφαία στιγμή για την ευόδωση της ελληνικής ανεξαρτησίας»

«Είναι όντως μεγάλη παράλειψη και μεγάλη αδικία ότι μέσα στον καταιγισμό των θεμάτων και των απόψεων που προβλήθηκαν για τα διακόσια χρόνια του 1821 απουσίαζαν αναφορές και αναλύσεις για την προσφορά του Αδαμαντίου Κοραή στον Αγώνα, ενώ εξακολουθούσαν να ακούγονται οι γνωστές συκοφαντικές κραυγές εναντίον του. Και όμως ο μεγάλος Σμυρναίος σοφός, με χιώτικη καταγωγή, υπήρξε ο πνευματικός αρχηγός του, αλλά και εκείνος που πρόβαλε την αναγέννηση της Ελλάδος ενώπιον της δημοκρατικής κοινής γνώμης των πολιτισμένων λαών ως μία ανυπέρθετη ιστορική αναγκαιότητα με δεδομένη την υλική και πνευματική πρόοδο που είχε σημειώσει από τις τελευταίες δεκαετίες του 18ου αιώνα. Το περίφημο Υπόμνημα που υπέβαλε το 1803 ο Κοραής στην επιστημονική εταιρεία των Παρατηρητών του Ανθρώπου στο Παρίσι περιέγραφε γλαφυρά την πρόοδο αυτή, και ετόνιζε τις συνέχειες και τις συνάφειες του φιλελεύθερου φρονήματος, της φιλομάθειας και της εργατικότητας του σημερινού ελληνικού λαού με τις παρακαταθήκες της κλασικής αρχαιότητας. Το κείμενο αυτό έγινε ευρέως γνωστό διεθνώς.

Με την έναρξη του Αγώνα τα επιχειρήματά του έγιναν η σημαία του φιλελληνικού κινήματος που τόσο κρίσιμο ρόλο έπαιξε στην στήριξη του επαναστατημένου ελληνικού λαού, ιδίως τις τραγικές μέρες μετά την εισβολή του Ιμπραΐμ και την πτώση του Μεσολογγίου. Οι ελεύθεροι πολιορκημένοι της ηρωικής πόλης είχαν ονομάσει «Κοραή» έναν από τους προμαχώνες απ’ όπου μάχονταν, η δε Εθνοσυνέλευση της Τροιζήνας το 1827 ανακήρυξε τον Κοραή άξιο του έθνους και πρωτομάχο της ανεξαρτησίας.

Διάλεξα να διορθώσω την προαναφερθείσα παράλειψη μεταφράζοντας στα ελληνικά την αλληλογραφία του Κοραή με τον φημισμένο στοχαστή του Διαφωτισμού, συντάκτη της Αμερικανικής Διακήρυξης της Ανεξαρτησίας και τρίτο Πρόεδρο των Ηνωμένων Πολιτειών Τόμας Τζέφερσον, κατά τα χρόνια 1823 έως 1825. Αυτή υπήρξε μια κορυφαία στιγμή της δράσης του Κοραή για την ευόδωση της ελληνικής ανεξαρτησίας. Απευθύνθηκε στους Αμερικανούς ως γνήσιους εκφραστές των αρχών της αβασίλευτης δημοκρατικής πολιτείας που και ο ίδιος επρέσβευε. Αλλά έβλεπε επίσης και την αμερικανική Δημοκρατία ως ουσιαστικό αντίβαρο στις προσπάθειες των ευρωπαϊκών δυνάμεων να ποδηγετήσουν τον ελληνικό αγώνα και να ιδρύσουν ένα κηδεμονευόμενο ελληνικό κράτος. Ιδίως φοβόταν την Αγγλία, ακόμα και μετά την αλλαγή της αγγλικής πολιτικής υπέρ της επαναστατημένης Ελλάδος από τον Κάννιγκ. Από τον Τζέφερσον ζητούσε να ενεργήσει για την διπλωματική αναγνώριση των επαναστατών από την Αμερική, αλλά και συμβουλές για την οργάνωση του συνταγματικού βίου του ελεύθερου κράτους. Η βαθιά εκτίμηση που εκφράζει ο Τζέφερσον στο πρόσωπο του Κοραή για την επιστημονική του συνεισφορά στην μελέτη του κλασικού πολιτισμού, αλλά και για τον αγώνα του για την ελευθερία, αντανακλά πόσο βαθιά είχε εισχωρήσει το ελληνικό ιδεώδες στη συνείδηση των πολιτισμένων ανθρώπων της εποχής.

Η αλληλογραφία αυτή θα έπρεπε να είναι κεντρικός πυλώνας της ιστορικής μας παιδείας, παραμένει όμως άγνωστη στα σχολεία μας και ευρύτερα. Ελπίζουμε ότι με την μετάφραση αυτή θα αποκτήσει το πλατύ ακροατήριο που της αξίζει».

Περικλής Βαλλιάνος, ομότιμος καθηγητής Πολιτικής Φιλοσοφίας ΕΚΠΑ

«Γνωρίσαμε έναν άλλον Κοραή»

«Η δημοσίευση ελληνικής μετάφρασης της αλληλογραφίας του Αδαμαντίου Κοραή με τον Πρόεδρο Τόμας Τζέφερσον συνιστά μια πολύ ευπρόσδεκτη συνεισφορά στο ευρύ φάσμα των πρωτοβουλιών που προκάλεσε η διακοσιοστή επέτειος της Ελληνικής Επανάστασης του 1821. Η δημοσίευση της αλληλογραφίας αυτής στα ελληνικά προσφέρει την ευκαιρία στο ελληνικό αναγνωστικό κοινό να γνωρίσει έναν άλλο Κοραή, τον Κοραή των πολιτικών ιδεών και της πολιτικής σκέψης. Έτσι αποκτάμε μια πληρέστερη εικόνα της πνευματικής του προσωπικότητας που υπήρξε κυρίως γνωστή ως εκείνη του λογίου του Διαφωτισμού με πρωταρχικό ενδιαφέρον για τα ζητήματα της γλώσσας και της γλωσσικής παιδείας των Νεοελλήνων. Την εικόνα αυτή γνωρίζαμε πολύ καλά από τα έργα του Κ.Θ.Δημαρά. Χάρη στις μελέτες του Πασχάλη Μ. Κιτρομηλίδη γνωρίσαμε και έναν άλλο Κοραή, εκείνον της πολιτικής θεωρίας και του πολιτειακού προβληματισμού. Την εικόνα αυτή εμπλουτίζει τώρα και ο Π. Βαλλιάνος με την μετάφραση του. Τον ευχαριστούμε για τη συμβολή του στην καλύτερη γνωριμία μας με τον πλούτο της πολιτικής σκέψης του νέου Ελληνισμού».

Απόστολος Σ. Γεωργιάδης, επίτιμος καθηγητής του Πανεπιστημίου Αθηνών και τακτικό μέλος της Ακαδημίας Αθηνών

«Επιστροφή στον Κοραή για να ανοίξει ο νους»

«Όπου και να θολώνει ο νους σας, παροτρύνει ο Ελύτης, να μνημονεύετε Σολωμό και Παπαδιαμάντη. Είναι ανάγκη όμως, στις συνθήκες της νέας εποχής, να αναζητήσουμε και άλλους οδηγούς στο παρελθόν για να ξεθολώσει ο νους και να ανοίξουν τα μάτια. Για παράδειγμα, αδικημένες και ξεχασμένες διάνοιες όπως ο Ροΐδης και ο Κοραής. Τον τελευταίο φέρνει στο προσκήνιο απαιτητικά η μετάφραση και έκδοση της αλληλογραφίας του με τον Αμερικανό πολιτικό και στοχαστή Τόμας Τζέφερσον από τον καθηγητή Π.Σ.Βαλλιάνο στο τεύχος Νοεμβρίου της Athens Review of Books. Με τη βοήθεια της εξαιρετικής εισαγωγής του Βαλλιάνου συναντάμε πάλι τον Κοραή που έθαψε η νεοελληνική ακηδία. Τον Κοραή του δημοκρατικού φρονήματος και της ελεύθερης κρίσης, τον Κοραή της γερής παιδείας και ακμαίας σκέψης, τον μάστορα της γραφής και τον απροκατάληπτο πατριώτη, τον μετρημένο πολιτικό στοχαστή και τον ανεξίθρησκο σχολιαστή, τον λόγιο που συνδυάζει την ευρωπαϊκή μεθοδικότητα με την ευέλικτη δυσπιστία του Έλληνα της Ανατολής. Και πολλά άλλα θα μπορούσε να προσθέσει κανείς. Επιστροφή λοιπόν στον Κοραή για να ανοίξει ο νους και να προκόψει η κρίση σε μια εποχή που κυριαρχούν η τυφλότητα των κάθε κοπής ιδεολόγων και ο φανατισμός των πάσης φύσεως πιστών. Η αλληλογραφία Κοραή-Τζέφερσον μας θυμίζει ένα ακόμη ανεξόφλητο χρέος».

Δημήτρης Δημηρούλης, συγγραφέας -πανεπιστημιακός

«Πολύτιμη για την κατανόηση της πολιτικής σκέψης»

«Τα αιτήματα του Κοραή θα δώσουν στον Τζέφερσον, ο οποίος είναι πλέον ογδόντα ετών, την ευκαιρία να συνοψίσει με απόλυτη διαύγεια όχι μόνο τι έχει επιτευχθεί στη χώρα του για να γίνει πράξη η λαϊκή κυριαρχία αλλά και τι φρονεί ότι θα πρέπει να γίνει προκειμένου η νομοθετική και η δικαστική εξουσία να μην στραφούν εναντίων των πολλών από τους οποίους αντλούν τη νομιμοποίησή τους. Με αυτό το πνεύμα θα εξάρει τη μονοπρόσωπη εξουσία που ασκεί ο Πρόεδρος των ΗΠΑ ως αντίδοτο στον φατριασμό. Παράλληλα, όμως, θα προτείνει αλλαγές στον τρόπο εκλογής και λειτουργίας της Γερουσίας και της Βουλής των Αντιπροσώπων, έτσι ώστε τα μέλη τους να μην μπορούν να αποτελέσουν προνομιούχο τάξη, και θα ζητήσει οι δικαστές να διορίζονται με συγκεκριμένη θητεία και να λογοδοτούν προκειμένου να μην υπονομεύουν με τις αποφάσεις τους το Σύνταγμα. Έτσι, η επιστολή της 31ης Οκτωβρίου 1823 που απέστειλε στον Κοραή είναι πολύτιμη και για την κατανόηση της ύστερης πολιτικής σκέψης του ιδίου του Τζέφερσον».

Φιλήμων Παιονίδης, καθηγητής Ηθικής και Πολιτικής Φιλοσοφίας ΑΠΘ

«Εκδοτικό γεγονός της χρονιάς»

«Η μετάφραση, επιμέλεια και έκδοση στα ελληνικά της αλληλογραφίας που αντάλλαξαν μέσα στην Ελληνική Επανάσταση (1823-1825) ο Αδαμάντιος Κοραής με τον Τόμας Τζέφερσον θεωρώ ότι είναι το εκδοτικό γεγονός της χρονιάς. Θα περιοριστώ σε μία σκέψη επί της επιστολής που απηύθυνε στις 31 Οκτωβρίου 1823 ο τρίτος Πρόεδρος των ΗΠΑ στον κυριότερο εκπρόσωπο του ελληνικού Διαφωτισμού και η οποία περιέχει συνοπτικά ένα ολόκληρο συνταγματικό πρόγραμμα για το υπό ίδρυση ελληνικό κράτος. Ο Τζέφερσον πιστεύει ότι οι δικαστές δεν είναι στην πραγματικότητα “η λιγότερο επικίνδυνη [για τις ελευθερίες των πολιτών] εξουσία” (Ο Φεντεραλιστής Νο 78). Τουναντίον, η δημοκρατικά ανέλεγκτη έκδοση αποφάσεων, που αφορούν τη ζωή και περιουσία των πολιτών αλλά και δημιουργούν ένα παράλληλο δίκαιο χωρίς πολιτική νομιμοποίηση, καθιστά επιτακτική τη χαλιναγώγηση των μη εκλεγμένων δικαστών μέσω θητείας (ανανεώσιμης εφόσον διαπιστώνεται καλή συμπεριφορά), με σώματα ενόρκων πολιτών ως διαρκές αντίβαρο και με λογοδοσία. Ένα από τα ακλόνητα θεμέλια της δημοκρατίας είναι η ελευθερία του Τύπου.

Στη ρεπουμπλικανική φιλοσοφία του Τζέφερσον, μόνο ένας ανοιχτός και ρωμαλέος δημόσιος διάλογος μπορεί να διασφαλίσει τον έλεγχο της κακοδιοίκησης και διαφθοράς των αξιωματούχων. Στη Δημοκρατία, ο Τύπος είναι “το καλύτερο εργαλείο για τον φωτισμό του νου του ανθρώπου και για την βελτίωσή του ως ελλόγου, ηθικού και κοινωνικού όντος”. Από τον συνδυασμό των παραπάνω προκύπτει αβίαστα ότι οι δικαστές δεν έχουν καμία δουλειά να παρεμβαίνουν στον δημόσιο διάλογο δια του Τύπου και συνεπώς στη διαμόρφωση των ελλόγων απόψεων των πολιτών για τα κοινά, καθώς η πιθανότητα και μόνο μιας αστικής αποζημίωσης για συκοφαντική δυσφήμηση δημόσιου προσώπου ενσταλάζει φόβο στις καρδιές, παράγοντας έτσι αποτροπή και εντέλει αυτολογοκρισία. Το τζεφερσόνειο μάθημα, που δυστυχώς ουδέποτε πήρε στα σοβαρά η ελληνική Πολιτεία, είναι ότι δεν υπάρχει μεγαλύτερος κίνδυνος για την ευρωστία της Δημοκρατίας από μια πιθανή εργαλειοποίηση μη εκλεγμένων και πολλαπλώς εξαρτώμενων μόνιμων δικαστών από μια κυβέρνηση προκειμένου να φιμώσει την αντιπολίτευση και να κυριαρχήσει καθεστωτικά, καταπνίγοντας έτσι τις ελευθερίες των πολιτών και ιδρύοντας μια “ήπια τυραννία” (Αλεξίς ντε Τοκβίλ) που δε θα λέει το όνομά της».

Ιωάννης Παπαδόπουλος, αναπληρωτής καθηγητής Νεότερης και Σύγχρονης Πολιτικής Φιλοσοφίας και Ευρωπαϊκών Πολιτικών, Τμήμα Διεθνών και Ευρωπαϊκών Σπουδών Πανεπιστήμιο Μακεδονίας και διευθυντής του Κέντρου Έρευνας Δημοκρατίας και Δικαίου.

«Φωτίζει σε βάθος τα διλήμματα της σύγχρονης δημοκρατίας»

«Εξαιρετικά ενδιαφέρουσες απόψεις για τους λόγους που δικαιολογούν την ύπαρξη ενός δεύτερου νομοθετικού σώματος αναπτύσσονται στην επιστολή του Τζέφερσον προς τον Κοραή. Θα μείνω στο σημείο αυτό για την παρέμβασή μου. Ο Τζέφερσον είναι οπαδός της ιδέας να γίνεται μία μόνον εκλογική διαδικασία για την εκλογή συγχρόνως όλων των μελών και των δύο νομοθετικών σωμάτων, οι δε εκλεγόμενοι να κατανέμονται εν συνεχεία διά κληρώσεως σε ένα από τα δύο σώματα. Γιατί τα χρειαζόμαστε τότε, τα δύο σώματα; Για να αφοπλισθεί, υποστηρίζει ο Τζέφερσον, η κυριαρχική δυναμική που ένας δημοφιλής δημαγωγός θα εξασφάλιζε στη μία ή την άλλη Βουλή, για να προφυλαχθούμε από τον κίνδυνο μιας βιαστικής τελεσίδικης ψήφου ύστερα από ανατρεπτικές συνωμοσίες και μηχανορραφίες. Η δράση οργανωμένων πολιτικών κομμάτων εντός της Βουλής και η λειτουργία της συνταγματικής δικαιοσύνης καθιστούν σήμερα αλυσιτελή μια τέτοια λύση. Όμως δεν παύουν, οι σκέψεις αυτές, να φωτίζουν σε βάθος τα μεγάλα διλήμματα της σύγχρονης δημοκρατίας».

Ιωάννη Σαρμάς, πρόεδρος του Ελεγκτικού Συνεδρίου, συγγραφέας του βιβλίου “Εμείς ο λαός – Η συνταγματική νομολογία του Ανωτάτου Δικαστηρίου των Ηνωμένων Πολιτειών”

«Υπερασπιστές της ελευθερίας του πνεύματος»

«Είναι ενδεικτικό του (από)προσανατολισμού της ανθρωπιστικής παιδείας στη χώρα μας το γεγονός ότι η αλληλογραφία του κορυφαίου, ίσως, Έλληνα διανοητή της προεπαναστατικής περιόδου με τον βασικό συγγραφέα της αμερικανικής Διακήρυξης της Ανεξαρτησίας και τρίτο, κατά σειρά, Πρόεδρο και των Ηνωμένων Πολιτειών δεν είχε δημοσιευθεί στα ελληνικά μέχρι σήμερα και, εν πολλοίς, περνά απαρατήρητη από όλες τις εκπαιδευτικές βαθμίδες. Από την αλληλογραφία του Αδαμάντιου Κοραή με τον Τόμας Τζέφερσον διαπιστώνεται η ύπαρξη μιας “δημοκρατίας του πνεύματος”, στην οποία μετείχαν διανοούμενοι και από τις δύο πλευρές του Ατλαντικού. Οι άνθρωποι αυτοί κατόρθωναν να επικοινωνούν σε βαθμό αξιοθαύμαστο από τη σκοπιά της εποχής μας, των ηλεκτρονικών μηνυμάτων και των τηλεδιασκέψεων. Αναπόφευκτα, την αλληλογραφία Κοραή-Τζέφερσον διαπερνά η διαφορετική εμπειρία δύο πνευματικών ανθρώπων: Ο πρώτος παρέμεινε εργάτης των γραμμάτων, ενώ ο δεύτερος αναμίχθηκε ενεργά στα κοινά και βίωσε όλες τις αντιφάσεις μεταξύ θεωρίας και πράξης. Ωστόσο, και οι δύο υπερασπίζονταν την ελευθερία του πνεύματος ως αδιαπραγμάτευτη αξία: “Έχω ορκιστεί στον βωμό του Θεού αιώνια εχθρότητα εναντίον κάθε μορφής τυραννίας επί του ανθρώπινου πνεύματος”, έγραφε ο Τζέφερσον. Ο Κοραής υπερθεμάτιζε».

Γιάννης Στεφανίδης, καθηγητής Διπλωματικής Ιστορίας στη Νομική του Αριστοτελείου Πανεπιστημίου Θεσσαλονίκης


Πορτρέτο του Αδαμάντιου Κοραή από την ζωγράφο Μαρία Γιαννακάκη ειδικά φιλοτεχνημένο για το αφιέρωμα της Athens Review of Books.


Πορτρέτο του Τόμας Τζέφερσον από τον Μάδερ Μπράουν, 1786, λάδι σε καμβά. Εθνική Πινακοθήκη Πορτρέτων, Σμιθσόνιαν.


Στιούαρτ Γκίλμπερτ, περ. 1825-1828, λιθογραφία που απεικονίζει τον τρίτο Πρόεδρο των ΗΠΑ Τόμας Τζέφερσον, στο γραφείο του στο οποίο υπάρχουν βιβλία και χαρτιά και μια προτομή του Βενιαμίν Φραγκλίνου. Βιβλιοθήκη του Κογκρέσου.


Η πρώτη σελίδα της επιστολής του Αδαμάντιου Κοραή προς τον Τόμας Τζέφερσον με ημερομηνία 10 Ιουλίου 1823. Στη Βιβλιοθήκη του Κογκρέσου υπάρχει η δισέλιδη επιστολή που του έστειλε στις 10 Ιουλίου και τρισέλιδο πιο ευανάγνωστο αντίγραφό της με ένα υστερόγραφο της 20ής Ιουλίου).  Η τελευταία σελίδα της επιστολής του Αδαμάντιου Κοραή προς τον Τόμας Τζέφερσον με ημερομηνία 10 Ιουλίου 1823. Όλες οι επιστολές τους φυλάσσονται στη Βιβλιοθήκη του Κογκρέσου. Η πρώτη σελίδα της επτασέλιδης απάντησης του Τόμας Τζέφερσον στον Αδαμάντιο Κοραή με ημερομηνία 31 Οκτωβρίου 1823. Βιβλιοθήκη του Κογκρέσου. Η τελευταία σελίδα της επτασέλιδης απάντησης του Τόμας Τζέφερσον με ημερομηνία 31 Οκτωβρίου 1823. Βιβλιοθήκη του Κογκρέσου. Το επίσημο πορτρέτο του τρίτου Προέδρου των ΗΠΑ Τόμας Τζέφερσον από τον Ρέμπραντ Πιλ, 1800, λάδι σε καμβά. Συλλογή του Λευκού Οίκου.




  1. This historical information led me to Lear mire about Korais this day. I had no idea he was a Greek Orthodox but also a critic of many practices of the Orthodox church. He was a fierce critic of the Ecumenical Patriarchate of Constantinople, considering it as a useful tool in the hands of the Ottomans against the Greek independence. So, later, he was one of the supporters of the new established Church of Greece. Many thanks for enlightenment! History informs the present.

  2. This educative article is helpful to all the sheep who blindly obey the dictates of fallen humanity instead of Word of God. For myself, there has been a great shift in thinking: blind obedience kills a human being emotionally, physically, and spiritually.

    This article led to reflect on the dangers of blind obedience; how my blind obedience affected my life and those around me. Blind obedience is a tactic used by the church and the government to maintain control. Whose got the power? What fools we mortals be!

    “How obedient are you to authority figures?

    You might want to say   “what a controversial title” isn’t it. But before we delve into the subject matter of our discussion lets try and look at the definition of obedience. From the Webster’s collegiate dictionary, obedience is defined as being submissive to the restraint or command of authority; willing to obey. This goes forth to show that there are parties involved in the process, one is an authority which seeks to influence a subject who is compelled to obey the said authority. Then the other party being the subject has to do everything to be submissive to the wimps and caprices of the one in authority. Now when this scenery comes to play there is no doubt that there are circumstances that will bring about conflict in the process of a party trying to dominate with his or her authority on the subject.”

    • At this point in my spiritual journey, I agree.

      Scripture has all we need for salvation, it means the rites, rituals and traditions of Orthodoxy and Catholicism (that they say save) that are man made add-ons cannot possibly save, and are furthermore therefore proven to be superfluous to salvation.

        • You know what? Your smart! God bless you! With all I have learned about corrupted Orthodox Christian and Roman Catholic clergy preaching about holiness while lying, Cheating, stealing, and fornicating – you can keep them all and their knowledge of theology.

          My home my church now. Enjoy splitting hairs!

  3. Sir Gatanas-

    Sola scriptura is a simple phrase. But contained in it, are three critical truths: the Bible is the supreme authority, sufficient, and clear. All three are essential to the life of God’s people.

  4. You are absolutely correct when you say that Orthodoxy is NOT Sola Scriptura. It is in fact, far from it and in my very own little, humble opinion, not being sola scriptural based is at the very root of why Orthodoxy is losing members by the thousands, is falling apart and fractured, is riddled with deception, hidden financial accounting methods and practices, rampant homosexuality, sexual crimes against both nuns and alter boys, money laundering, intelligence gathering/spying and corruption in general.

    Make no mistake, Orthodoxy is a BIG Christian $$$$$ business which again in my humble opinion, uses “Orthodoxy” as a guise or cover, for other more nefarious purposes other than saving lives and bringing people to a salvation experience. Like I keep saying, in the end days, many will be deceived and distraction is created by the enemy of our soul. Just what are we living and dealing with today? Both.

    Like many other things of this world which have fallen to sin, Orthodoxy is based on a set of many man-made secular “rituals” for the purposes of creating traditional religious services where repetition is quite honestly superfluous, other than for purely ceremonial pomp and circumstance.

    I truly wish Orthodoxy was lead by the inerrant Word of God. Men are fallible. God is not. This is Truth. Clergy members, the Archdiocese, Archons, Archbishop, Ecumenical Patriarch, etc., are all fallible regardless of what church “authority”, position or hierarchical position one may hold. We are all born into a sinful nature. We are only saved by God’s unmerited grace and favor. No where in the Bible does it say to confess your sins to a Priest, Pastor, Father, Deacon, Monk and THEN, you will be forgiven.

    It seems inexplicable to me, that a “religious” faith such as Orthodoxy should be based upon man’s interpretation of what happened and is built around a series of man made “religious rituals” (the Divine Liturgy) when in fact, there are no such rules or “rituals” as described or written as such contained in the Bible. There is no doubt that these very same “religious rituals and traditions” give Orthodoxy it’s uniqueness, but it also takes away, or rather distracts me (there’s the devil again!) from the personal experience and relationship I have directly with our Lord and Savior Jesus Christ.

    The Bible is the inspired and inerrant Word of God. Simply stated, the Bible is:

    1. The supreme authority over all things and reigns as Truth
    2. It is completely sufficient in it’s teachings for all of mankind
    3. It is clear in doctrine and commandments

    As a gesture of love, I offer to anyone who doesn’t personally own a Bible to buy and send you one and thus help start your personal journey and walk with Christ Jesus. Please contact me directly at mkdesigngroupinc@gmail.com

  5. People acting through an oligarchy of representatives is antithetical to Democracy… and will lead to a growing tyrranical grasp of the Private Corporation with unlimited monopoly and money printing power called “Government” on society. Such bureaucratic idea are controlled of course by the powerful elites which puppeteer the “elected” political oligarchy to install Institutions, enable processes of economic enslavement and political subjugation for the masses and constant empowering of the elites…

    The only way to resolve this vicious tendency of any oligarchical system as as the oxymoron term of “representative democracy” is to diminish the power and role of centralized government at ANY level (Federal, city and state).


Please enter your comment!
Please enter your name here